اسرار کاوش

قلعه سامه عقدا ، معنی لغوی سام به جانوری که در اتش مسکون می شودبه آن سامندر می گویند . یعنی اندر آتش وسمندر مخفف آن است .ونیز به جایگاه امن وپناهگاه هم گفته می شود .سمندر ماخوذ از سالامندراوکلمه ای یونانی است .به نظر می رسد مالکیت قلعه سامه به کسی تعلق داشته که اورا سام می گفته اند ولی در محل به قلعه سام سامه می گویند احتمالا این قلعه در دوران خود پایگاه امنی محسوب می شده است . بنای قلعه مستطیل شکل بوده ودر چها رگوشه آن برجهایی کوچک ودو طبقه وکاملا شبیه به یکدیگر احداث شده بوده است . این قلعه دیوارهای بلندی داشت اما به پای دیوار حصار خواجه نصیر نمی رسد تمامی مصالح ساختمانی قلعه را گل وخشت خام تشکیل داده است درساخت وسازهای جدیدجمجمه انسان وبقایای استخوان های آن از زیر خاک در آمده است .همچنین کوزه وظروف واشیائدیگر در آن دیده می شود درحال حاضر آثاری از خانه های قدیمی در آن باقی نمانده است ودر ضلع غربی قلعه چاهی با دهانه گشاد وجود داشته که اقدام به پر نمودن آن نموده اند .هم اکنون اثار کمی از دیوارهای قلعه باقی مانده است استاد محقق افخمی نویسنده کتاب عقدا در زمینه ثبت آثار باستانی این شهر تلاش فراوانی مینماید.