اسرار کاوش

نمای بیرونی این برج از سنگ‌های تراش خورده ساخته شده است. که این سنگها نیز به مرور زمان افتاده‌اند و اکنون فقط سه متر از این سنگهای تراش خورده بر بدنه برج باقی مانده است.

بندمیزان با دو ضلع مورب خود، تقریبا در روبرو و چشم‌انداز این برج قرار دارد.

برج کلاه‌فرنگی شوشتر در سال 1378 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2611 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

برج کلاه‌فرنگی شوشتر با قدمت دوره قاجاریه در مرکز شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد.
این بنای برج مانند در کنار رود کارون و نزدیک به بند میزان در شهرستان شوشتر قرار دارد و مشهور به کلاه فرنگی است.

این برج هشت ضلع دارد و زیرسازی آن که برج روی آن قرار گرفته است، نسبت به سطح زمین، چهار متر ارتفاع دارد و ارتفاع خود برج نیز حدود هفت متر است.

مردم شهر شوشتر این برج را کلاه‌فرنگی می نامند و می گویند، برج جایگاه دیده‌بانی قیصر روم یا شاپور ساسانی جهت نظارت بر کار کارگران مشغول در بندمیزان بوده است.

علامت پل خیلی مهم است چون خود آن نشانه دفینه است , در این حالت تمامی سنگهای پل به یک رنگ هستند ویکی فقط در جای مخفی رنگش فرق می کند که اگر این علامت بود که با روش زیر عمل می شود .
ولی اکر این علامت موجود بود باید از دستگاه استفاده نمود , حال اگر یکی از سنگ ها رنگش فرق کرد آن را در می آوریم که پشت آن حتما جایی که آب نمی خورد یا خود دفینه و کتیبه جنس است که باید این نقطه را بطور کلی متوجه شویم که دفینه پل یعنی :(هزینه بازسازی پل که اکثرا سکه خالص است.

در ایران پلهای بسیاری از نظر تاریخی وجود دارد و این هنر از دیر باز در ایران بوده است. ولی تمام پلهای ایران دارای دفینه نیستند و فقط پلهای مربوط به یک زمان خاص دارای دفینه هستند.در زمان صفویه برای همه کاروان سرا ها و پلهای ساخته شده چند خمر سکه دفن می شد.

    پادشاهان این دوران برای اینکه آبادانی مملکت عقب نیفتد و بر اثر حوادث راهها مسدود نشود یا کاروان سرا ها خراب نشود حجمی از طلا را در جایی مشخص در پل یا کاروانسرا میگذاشتند که در صورت نیاز برای مکانهای گفته شده خرج شود و برای همین است که تمام پل ها و کاروان سراهای دوران صفوی اموال دارد. البته در این جاها حفاری بسیار شده است و خیلی از آنها از بین رفته است ولی این را گفتم که در پلهای دیگر و کاروان سراهای دیگر دنبال دفینه نگردید.

ایران سابقه درخشان و طولانی دارد و این تمدن درخشان در جای جای کشور و به اشکال مختلف بروز پیدا کرده است یکی از این اشکال معماری و راهها و ساخت پل هاست. در مناطق مختلف ایران پل های باستانی و قدیمی زیادی وجود دارد که از نظر تاریخی و گنج یابی و باستان شناسی اهمیت دارد برخی از این پل ها علاوه بر ارزش باستانی و تاریخی دارای گنج و زیرخاکی هم می باشند.

گنج تپه خوروین در شهرستان ساوجبلاغ استان البرز قرار گرفته است. این منطقه باستانی متعلق به دوره پیش از تاریخ ایران باستان است و یکی از قدیمی ترین سکونتگاه های انسان در این منطقه به شمار می رود. محوطه باستانی گنج تپه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و شامل دو تپه به نام های گنج تپه و سیاه تپه است که در روستای خوروین قرار دارند. گنج تپه خوروین برای اولین بار در سال ۱۳۲۸ مورد کاوش و تفحص قرار گرفت و در جریان این حفاری ها آثار تاریخی فراوانی به دست آمد. از جمله این کشفیات می توان به کشف گورستان های قدیمی، کشف ظروف سفالی به شکل حیوانات و پرندگان و همین طور کشف اشیا و ابزارالاتی از جنس آهن و برنج اشاره کرد. محرابه مهر خوروین هم یکی از محوطه های باستانی مجموعه گنج تپه است که گفته می شود گنج های تاریخی فراوانی را در دل خود مدفون کرده است. متاسفانه در سال های اخیر به دلیل عدم نظارت کافی مورد هجوم جویندگان گنج قرار گرفته و به دلیل حفاری های غیرمجاز و بی رویه رو به نابودی است.

داریوش سوم یا دارا (به پارسی باستان: ارسال نظر(0)

با افتتاح موزه آقاخان در تورنتو‌ کانادا، از گنجینه این موزه رونمایی شد؛ گنجینه‌ای که مشتمل بر آثار بسیار گرانبهایی از فرهنگ کشورهای خاورمیانه و شاخ آفریقا به عنوان مبدأ و بزرگ‌ترین منطقه مسلمان‌نشین از گذشته تاکنون در آن نهفته است؛ اما آیا این آثار از راه‌های مشروع به دست آمده یا نوادگان حسن صباح به قاچاق اشیای عتیقه روی آورده‌اند؟

موزه آقاخان که کلید ساختش را استفان هارپر، نخست وزیر کانادا با زمینی وسعت هفت هکتار زده بود، سرانجام در روزهای اخیر با صرف اعتباری سیصد میلیون دلاری در کنار مرکز اسلامی آقاخان در تورنتو‌ کانادا تکمیل و افتتاح شد تا مرکزی تازه و مدرن برای مدیریت مهاجران پیوسته به فرقه اسماعیلیه نزاری یا‌‌ همان فرقه حسن صباح باشد.

این موزه که متمرکز بر فرهنگ ‌و هنر تمدن اسلامی در گستره جغرافیایی اسلام است، مشتمل بر آثار باستانی و اشیای بسیار ارزشمند خاورمیانه، در مجموع آثاری متعلق به ایران، افغانستان، مصر، مراکش، ترکیه، عراق، اندونزی، سوریه، هند، اسپانیا، ایتالیا و حتی چین است و ظاهراً سیاست کنونی این مجموعه، توسعه سریع است و به همین دلیل، احتمالاً گنجینه این مجموعه با تکیه بر ثروت میلیارد دلاری آقاخان‌ها، به سرعت رو به گسترش خواهد نهاد.

در این موزه هزاران اثر بی‌نظیر از جمله نسخه‌های بسیار ارزشمند از شاهنامه، نقاشی‌های بسیار کم‌نظیر از ایران و عراق، صفحاتی از «قرآن آبی» شمال آفریقا، یک پوشش مغولی متعلق به قرن سیزدهم و نیز خوشنویسی طلاکوب امپراتوری عثمانی است، که در این موزه گرد آمده که بدون تردید یکی از بزرگ‌‌ترین مجموعه‌های میراث تاریخی خاورمیانه را تشکیل داده است.

در این بین با بررسی گنجینه بزرگ موزه آقاخان یک شگفتی بزرگ پیش می‌آید و آن هم ابهام جدی در نوع دستیابی آقاخان‌ها به بسیاری از این آثار تاریخی، به ویژه آن دسته از آثاری است که متعلق به ایران است؛ آثاری که جداگانه مشخص شده‌اند متعلق به اصفهان، شیراز، تبریز، قزوین و دیگر نقاط کشورمان هستند و پیشینه قابل توجهی دارند.

بر پایه بررسی‌ها برخی از این آثار در هیچ حراجی معتبری عرضه نشده‌ و به شکل قانونی نیز از کشور خارج نشده‌اند؛ بنابراین، می‌توان چنین تعبیر کرد که بسیاری از اشیای عتیقه موجود در موزه آقاخان که متعلق به ایران است، آثار باستانی قاچاق شده از ایران است که متعلق به مردم کشورمان بوده و به دیگر کشور‌ها قاچاق شده و آقاخان‌ها مستقیم یا غیرمستقیم این آثار بدون شناسنامه را خریداری کرده‌اند.

دنیای افرادی که عمر و زمان ارزشمند خود را صرف کشف گنجینه های خیالی کرده و در جستجوی نشانه های این گنجینه ها هستند بسیار عجیب و کاملا به دور از منطق و اندیشه است. این افراد عموما با صرف هزینه های گزاف، تلاش می کنند یک روزه راهی چند صد ساله را رفته و از طریق پیدا کردن گنج هایی که قطعا هیچگاه ، هیچ کسی به آن ها دست پیدا نخواهد کرد، صاحب ثروت های افسانه ای شوند. این افراد در دنیای موهوم خود در پی نشانه ها و علائم خاصی هستند که اعتقادشان، دال بر وجود گنج بوده و بر پایه آن می توان محل دفینه ها را تشخیص داد.

    غارتگران و مخربان آثار تاریخی با ذهنی مسخ شده و قوه تخیلی نسبتا قوی به مشاهده شرایط طبیعی منطقه پرداخته و در ذهن خود تصاویری از این شرایط خلق می کنند.

 در وهله نخست باید به این موضوع اشاره کنیم که هیچ یک از داستان سرائی های فوق از نظر علمی کوچکترین ارزشی نداشته و به هیچ عنوان بر اساس علائم تخیلی نمی توان به وجود آثار باستانی در منطقه ای خاص پی برد و باستان شناسان تنها به کمک آنالیز اطلاعات موجود در منطقه که می تواند شامل تصویر برداری هوائی، ایجاد گمانه آزمایشی، بررسی متون تاریخی، بررسی نوع پوشش گیاهی منطقه و مطالعه آثار و عوارض سطحی زمین باشد، درباره وجود احتمالی آثار باستانی در یک محل بحث کرده و هیچگاه این موارد شامل نشانه هایی از قبیل نقوش حیواناتی چون شیر و شتر و عقاب و ... یا شکل گیری ساختاری خاص در عوارض سطحی زمین نمی شود. نکته جالب در دنیای غارتگران و مخربان آثار تاریخی این است که آن ها با ذهنی مسخ شده و قوه تخیلی نسبتا قوی به مشاهده شرایط طبیعی منطقه پرداخته و در ذهن خود تصاویری از این شرایط خلق می کنند.

در روان شناسی نوعی آزمون شخصیت شناسی به نام آزمون رورشاخ وجود دارد که روان شناس مقداری جوهر روی برگه ای کاغذ ریخته و آن را تا می کند، در این کاغذ نقش در هم پیچیده جوهر بر کاغذ پخش شده و هر کس بر اساس تخیلات ذهنی خود در این تصویر موضوعاتی را مشاهده می کند. مشابه این مساله نیز در ذهن افراد فوق و قاچاقچیان و مخربان فرهنگ و میراث فرهنگی کشور رخ داده و آن ها با تصویرسازی ذهنی خود از مجموعه طبیعی سنگ ها و صخره ها به نقوش خیالی می رسند. از سوی دیگر برخی از افراد سودجو نیز با دامن زدن به این عطش گنج یابی و بر پایه سادگی افراد فوق، برای خود منبع درآمدی بسیار خوب درست کرده و با فروش و گاه ایجاد نشانه های این چنینی، از افراد ساده لوح مبالغ کلانی گرفته و نقوش بی معنی گفته شده را تفسیر یا معرفی می کنند. با کمی بررسی و مشاهده دنیای این افراد می توان نتیجه گرفت که عمده ترین مواردی که به عنوان نشانه های گنج از ان یاد می شود شامل موارد زیر هستند:

    عوارض سطحی زمین به هیچ عنوان در طول سال های متمادی ثابت نبوده و بر اساس عوامل مختلفی از قبیل باد، باران، عبور انسان و حیوانات و فرسایش در حال تغییر بوده و قطعا سطح زمین یک منطقه نمی تواند از دوران باستان تا امروز به شکل مشابه باقی مانده باشد که امروزه با تفسیر نقوش هندسی داخل آن به وجود احامالی گنج پی برد.

آثار طبیعی و عوارض سطح زمین

در بسیاری از موارد، افرادی که در پی نشانه های گنج و دفینه های خیالی هستند، به طور بیمار گونه ای به بررسی سطح زمین و ساختار سنگ ها و صخره های موجود در محل پرداخته و همانطور که گفته شد به کمک ذهن خیال پرداز خود مجموعه ای از نقوش هندسی همچون مثلث و دایره و مربع و .... در آن کشف می کنند که در ادامه بر اساس تفسیر این نقوش می خواهند به محل گنج دسترسی پیدا کنند. این موضوع به اندازه ای بچه گانه و ساده است که شاید باور آن برای هر فردی دشوار باشد اما این حفاران غیر مجاز به هیچ عنوان در نظر ندارند که اصولا عوارض سطحی زمین به هیچ عنوان در طول سال های متمادی ثابت نبوده و بر اساس عوامل مختلفی از قبیل باد، باران، عبور انسان و حیوانات و فرسایش در حال تغییر بوده و قطعا سطح زمین یک منطقه نمی تواند از دوران باستان تا امروز به شکل مشابه باقی مانده باشد که امروزه با تفسیر نقوش هندسی داخل آن به وجود احامالی گنج پی برد. در بیشتر مناطق کوهستانی و کوهپاینه ای و یا دشت ها و بیابان ها گاه با یک بارندگی یا وزش شدید باد، عوارض سطحی تغییر شکل داده واشکال جدید ترسیم می کنند.

    فعالیت های مخرب گنج یابان متوهم در این حوزه نیز تنها منجر به تخریب مقابر باستانی می شود که فاقد آثار ارزشمند مادی از نظر قاچاقچیان بوده و در این میان تنها اطلاعات و آثار فرهنگی ارزشمند یک ملت نابود می شود.

مقابر

سرزمین ایران دارای پیشینه ای چند هزار ساله بوده و از دیرباز در آن سکونت وجود داشته است. طبیعتا در گوشه و کنار این سرزمین باستانی هزارن قبرستان تاریخی وجود دارد که بررسی و مطالعه آن ها از سوی باستان شناسان می تواند منجر به کشف اطلاعاتی جدید از دوران گذشته باشد. در نظر داشته باشید که تدفین و ایجاد آرامگاه، بازتابی مستقیم از فرهنگ و اعتقادات مردم یک منطقه محسوب می شود و اگر چه در برخی مناطق جهان شاهد وجود سنت دفن اشیا و وسایلی با فرد متوفی هستیم اما در ایران این داستان عموما به شکل دیگری است و مقابر ایران را باید به گونه ای دیگر طبقه بندی کرد. در دوران پیش از تاریخ در برخی سایت های ایران شاهد دفن اشیا با فرد متوفی هستیم اما باید در نظر داشت که در بخش عمده ای از دوران پیش از تاریخ هنوز فلزات کشف نشده و تنها پس از عصر مس و برنز است که شاهد رواج این ماده و استفاده از آن در جوامع انسانی هستیم. عمدتا در مقابر باقی مانده از این روزگار با فرد متوفی آثار همچون سفالینه ها، ابزارهای سنگی و استخوانی و .... دفن می شده و خبری از گنجینه و طلا و جواهر نبوده و اصولا برای انسان این عصر، یک ابزار اهنی که با دشواری بسیار زیادی به دست می آمده بسیار ارزشمند تر از آثار تزئینی و ... بوده و متاسفانه بسیاری از قاچاقچیان و راهزنان فرهنگی به امید یافتن گنج های تخیلی خود، اقدام به تخریب سایت ها و محوطه های پیش از تاریخی می کنند که مربوط به زمانی هستند که هنوز فلز کشف نشده است. از سوی دیگر در دوران تاریخی و روزگار باستان در ایران و به ویژه در عصر هخامنشی و ساسانی شاهد وجود تفکری هستیم که بر پایه اعتقاد به احترام به عناصر چهارگانه طبیعت یعنی آب، باد، خاک و آتش هستیم که بر این اساس جسد انسان یکی از آلوده ترین موارد بوده و در سنت و آئین های ایران باستان و مذهب  زرتشت جسد را در کوه قرار داده و پس از از بین رفتن گوشت، استخوان ها را در استودان های صخره ای قرار می دادند که با عناصر چهارگانه فوق در تماس نباشد. بهترین مثال برای این موضوع، بررسی مقابر پادشاهان هخامنشی است که همگی در داخل صخره و در دل کوه ایجاد شده اند . در دوران اسلامی نیز بر اساس آموزه های دینی با فرد متوفی هیچ شی و وسیله اضافی دفن نمی شود و به این ترتیب شاهد هستیم که فعالیت های مخرب گنج یابان متوهم در این حوزه نیز تنها منجر به تخریب مقابر باستانی می شود که فاقد آثار ارزشمند مادی از نظر قاچاقچیان بوده و در این میان تنها اطلاعات و آثار فرهنگی ارزشمند یک ملت نابود می شود.

سنگ نگاره ها

در دنیای گنج یابان، سنگ نگاره ها نقش مهمی ایفا کرده و آن ها در تلاش هستند با شناسائی و کشف نقوش روی سنگ ها و صخره به گنج برسند. به طور کلی سنگ نگاره ها در دو گروه کلی رسمی و غیر رسمی تقسیم می شوند. سنگ نگاره های رسمی از سوی پادشاهان و یا حاکمان محلی برای ابلاغ فرامین، ایجاد یادمان و مواردی از این دست استفاده می شد. این سنگ نگاره ها عموما دارای کتیبه بوده و تصاویری روی آن ها با دقت و جزئیات زیادی نقش بسته اند.  سنگ نگاره های غیر رسمی نیز عموما به وسیله خراش دادن سنگ ها و صخره های طبیعی توسط انسان شکل می گیرند که این سنگ نگاره ها طیف وسیعی از از آثار پیش از تاریخی تا نقوش مربوط به دوران معاصر را شامل می شوند. شناسائی نقوش قدیمی در این گروه کار دشواری است و صرفا این نقوش تاریخی توسط انسان های باستانی برای تصویرسازی و گاه بر پایه اعتقادات مذهبی و ترسیم شکار شکل گرفته و نقوش جدیدتر نیز توسط چوپانان و رهگذران ایجاد شده و در سراسر تاریخ باستان شناسی در ایران و سایر نقاط جهان هیچ ارتباطی بین این نقوش و گنج های تخیلی وجود ندارد.

    بر خلاف تصور گنج یابان، ساروج هیچ ارتباطی با گنج و دفینه نداشته و نشانه وجود تاسیسات آبی و سازه های مرتبط با آب است.

ساروج

بیشتر قاچاقچیان فرهنگی و مخربان آثار تاریخی در گفتگوهای خود از ساروج استفاده می کنند در صورتی که بیشتر آن ها اصولا نمی دانند ساروج چیست و چه کاربردی دارد؟ از منظر علمی ساروچ نوعی ملاط است که از ترکیب آهک،خاک رس، گیاهی به نام لوئی که نوعی نی است؛ سفیده تخم مرغ و خاکستر و ماسه ساخته شده و عموما نقش عایق را داشته و در ساخت سدها، آب بندها، حمام و  آب انبارها استفاده می شده است و اصولا تولید آن زمان بر و بوده و ارتباطی با گنج ندارد. بر خلاف تصور گنج یابان، ساروج هیچ ارتباطی با گنج و دفینه نداشته و نشانه وجود تاسیسات آبی و سازه های مرتبط با آب است.

دفینه های سرزمین ماهنشان
 شهرستان ماهنشان با مساحت چهار هزار و 180 کیلومتر مربع در امتداد 48 درجه و 10 دقیقه تا 36 درجه و 20 دقیقه طول شرقی نصف النهار گرینویچ و 37 درجه و 10 دقیقه تا 36 درجه و 20 دقیقه عرض شمالی خط استوا با ارتفاع یک هزار و 350 متر از سطح دریا واقع شده است.

این شهرستان از موقعیت جغرافیایی ویژه و ممتازی به لحاظ قرارگیری و ارتباط با سایر نواحی برخوردار و دارای اقلیم خشک و سرد بوده و میانگین بارش سالانه در شهرستان 9/251 میلیمتر و متوسط دمای آن از حداقل 7/8 الی حداکثر 1/21 درجه سانتیگراد در تغییر بوده و این مقادیر برای متوسط سالانه حداقل دارای روزانه 8/21 الی 0/43 درجه سانتیگراد است.
مادها از طریق مصب و کناره های رودخانه قزل اوزن وارد فلات ایران شده و در روستاهایی همچون مادآباد در 15 کیلومتری شهر ماهنشان مستقر شدند و وجود قلعه های دفاعی مانند قلعه بهستان در 12 کیلومتری ماهنشان معماری زیبا و هنرمندانه ای را به نمایش گذاشته است.

در دوره افشاریه این شهرستان محل استقرار ایل افشار بوده که بیشترین موقعیت جغرافیایی این ایل در حاشیه رودخانه قزل اوزن بوده است.

ایل افشار یکی از مهمترین تیره های غنی بگلو بوده که در کتاب مراة البلدان از این منطقه به عنوان منطقه افشاریه یاد شده است.

همچنین از دهستان قزل گچیلو نیز بعنوان منطقه افشاریه یاد شده که از فرهنگ دولت نادرشاه افشاری خبر می دهد.

در دوره صفویه این منطقه از موقعیت استراتژیکی خاصی برخوردار بوده و محور تدافعی در مقابل تهاجمات عباسیان بوده و مبارزاتی بین شیعیان صورت گرفته که مقبره هایی با زبان عربی از جمله قبرستان شهیدلر وجود دارند.

ˈشهر ماهنشانˈ این محل از قدیم محل استقرار قوم ماد بود که مرکز آنها در منطقه جایی بوده که اکنون روستای مادآباد قرار دارد.

*اماکن تاریخی:

قلعه بهستان متعلق به دوره هخامنشیان، حسینیه روستای قلعه ارزه خوران(دوره سلجوقیان و ایلخانیان)، مقبره مولانا همتی انگورانی(قرن دهم هجری)، گنجعلی بیگ قلعسی در روستای گنج آباد(دوره قاجاریه و پهلوی)، قلعه یاستی قلعه در روستای یاستی قلعه(دوره ساسانی)،تپه تاریخی منجیق لیق در روستای یاستی قلعه مربوط به دوره اسلامی، گیلار تپه(قرن ششم هجری قمری و دوره سلجوقیان و ایلخانیان) در روستای قلعه جوق سیاه منصور، قبرستان گورتپه در روستای ینگجه سینار مربوط به دوره اشکانی و هزاره پنجم پیش از میلاد، یخچال طبیعی قوشقار و قلعه جوق سیاه منصور.

*مکان های دیدنی و تاریخی:
شهرستان ماهنشان که در باختر استان زنجان واقع شده یکی از آبادترین و بکرترین مناطق این استان است و از جاذبه های تاریخی و طبیعی فراوانی چون دریاچه طبیعی، رودخانه های متعدد دایمی و فصلی، کوههای سر به فلک کشیده،چشمه ها، باغها و کشتزارهای زیبا و دیدنی برخوردار است.

قلعه قدیمی یاستی قلعه که به دوره ساسانیان مربوط می شود گواه دیرینگی سکونت در این ناحیه است.

چشمه های آب معدنی، کرانه رودخانه های منطقه، دریاچه آب شیرین، کاروان سراها و قلعه های قدیمی_ که قدمت بیشتر آنها به دوره های میانی اسلام می رسد، برخی از جاذبه های شهرستان ماهنشان هستند که در قسمتهای مختلف منطقه پراکنده شده اند و روی هم جغرافیای جهانگردی این شهرستان را تشکیل می دهند.

ماههای خرداد و تیر بهترین ماههای سفر به این منطقه است و وجود جاذبه های تاریخی در شهرستان ماهنشان حکایت از تاریخ و پیشینه تاریخی این منطقه دارد.

رودخانه هایی که در شهرستان ماهنشان جریان دارند همگی از ارتفاعات متعدد این شهرستان سرچشمه گرفته و آبادانی و زیبایی منطقه ماهنشان را سبب شده اند.

باغهای خرمی که در کرانه این رودخانه ها بوجود آمده اند از گردشگاههای محلی مردم منطقه هستند.

چشمه آب گرم میانج و حلب که در دهستان انگوران واقع شده اند و چشمه آب معدنی ینگجه که در روستایی به همین نام واقع شده، از مراکز مهم آب درمانی به شمار می آیند که مردم منطقه و مسافران از آن استفاده می کنند.

رودخانه قزل اوزن که از چهل چشمه کردستان سرچشمه می گیرد در حدود 90 کیلومتر طی مسافت در شهرستان از شمال غرب شهرستان خارج و به سد منجیل سپس به دریاچه خزر می ریزد.

افزایش بهره برداری سطحی از رودخانه های این شهرستان توسط کشاورزان از طریق ایجاد پمپاژهای عمومی و بزرگ و تزریق اعتبار برای تکمیل و تجهیز چاههای عمومی دهان گشاد در سالهای گذشته، کشت هدایت شده محصولات کشاورزی سازگار با اقلیم و متناسب با بازار و فروش، گسترش محصولات سردرختی و محصولات جدید مانند پسته، زعفران، قارچ و دانه های روغنی عمده و غیره راهکار توسعه آن شده است.
کاروانسرای سرچم، قلعه یاستی قلعه، قلعه باستانی بهستان و قلعه صخره ای مهر از مهمترین جاذبه های تاریخی شهرستان ماهنشان هستند.
بیشتر مناطق شهرستان ماهنشان کوهستانی و صعب العبور بوده و کوههای بزرگ و مرتفع و دره های عمیق مهمترین چهره طبیعی منطقه بخصوص نواحی غربی آن است.
کوه بلقیس با ارتفاع سه هزار و 332 متر در قسمت غربی این شهرستان واقع شده که بلندترین قله استان زنجان است.
کوههای صندوق سندان و شیشه بلاغ هر کدام به ارتفاع سه هزار و 27 متر و زرنیخ با سه هزار و 50 متر از دیگر ارتفاعات بلند این شهرستان محسوب می شود.
مشاهیر و شخصیتهای تاریخی این شهرستان می توان به مرحوم حجت الاسلام اسماعیل موسوی زنجانی(امام جمعه فقید زنجان)، مولانا همتی انگورانی، سیدابوالقاسم قشلاجوقی یکی از فلاسفه قرن 11، مرحوم حجت الاسلام خسروی(امام جمعه اسبق تکاب) اشاره کرد.

تاکنون 186 اثر تاریخی شهرستان ماهنشان شامل تپه ها، قلعه ها و غیره شناسایی شده و بیشتر آنها در آثار ملی به ثبت رسیده است.
شهرستان ماهنشان در تاریخ 16/8/1375 براساس مصوبه شماره 2/100350 هیأت وزیران از شهرستان زنجان منتزع و با تأسیس فرمانداری به شهرستان تبدیل شد.
هم اکنون این شهرستان شامل دو بخش مرکزی و انگوران، دو شهر ماهنشان و دندی، پنج دهستان شامل ماهنشان، اوریاد و قزل گچیلو (واقع در بخش مرکزی) و دهستانهای قلعه جوق سیاه منصور و انگوران واقع در بخش انگوران است.
تعداد روستاهای شهرستان ماهنشان یک هزار و 128 روستاست که 62 روستا در بخش مرکزی و 66 روستا نیز در بخش انگوران قرار دارد.
جمعیت شهرستان ماهنشان بر اساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال گذشته 42 هزار و 312 نفر و فاصله این شهر تا مرکز استان زنجان 107 کیلومتر است.
اغلب مردم این شهرستان شیعه اثنی عشر هستند و درصد کمی از پیروان اهل تسنن نیز در این شهرستان زندگی می کنند.

دفینه امام زاده ها از دروغ تا واقعیت
امام زاده ی دارای جنس باید قدمتش از ۸۰۰ سال بالاتر بره اما امام زاده ها واقعا کی هستند؟
در اعراب در گذشته ازدواج ها فامیلی بود و هنگامی که اسلام پا به ایران گذشت همه میدونیم مردم ایران در اوج و شکوفای تمدن و صنعت بودن اما با ورود اعراب ایرانیان تا قبول کردن دین اسلام زد و خورد هاو جنگ ها وکشت و کشتاری های داشتند و براشون سخت بود و چون ایرانیان تنومند بودند معمولا اعراب مسلمان شکست میخوردن و کشته میشدن ما در مازندران از همه نقاط کشور بیشتر امام زاده داریم و چون مسیر دور بود نمیتونستند جنازه رو به عربستان کنونی راهی کنند همان جا چال میکردند بعد از ائمه عرب رسیدگی به قبر میشد با فرستادن نماینده و ارام ارام ورود اسلام و ایمان مردم باعث شد طرز فکری به وجود بیاد که کشته شدگان عرب در جنگ رو به عنوان فردی مهم و درست زیارت کنند و با کمی شایعات اما طرز قرار گیری رو همه ی این امامزاده ها واقعی نیستن ویک سری از آنها قدمت بالاتری دارن که به صورت برج مانند هستن اینها قبلا آتشکده بودن که با ورود اعراب تغییر کاربری دادن و امامزاده شدن وقتی شخصی مریضی داشت که میخواست شفا بگیره مقداری سکه یا مالی را به امامزاده به عنوان هدیه تقدیم میکرد و بیشتر اوقات آن مال یا سکه ها رو در سقف امامزاده میزاشتن البته خود شخص مرحوم هم با لباس و ادوات جنگی دفن میشد ولی بار اصلی امامزاده معمولا در
کفش کن و در متراژ ۷۰cm یا۱۲۰ دفن میشد
بعضی از مردم هم نذر خودشون و به خادم امامزاده میدادن خادم همه مقداری رو خرج مخارج امامزاده میکرد و مابقی رو جمع میکرد و در
پشت امامزاده به صورت تل خاکی
در زیر زمین دفن میکرد واسه همینه که اکثر امامزاده ها در حیاط شون تل خاکی دارن حالا میرسیم به بحث دوم از دفینه امامزاده :
درختان در کنار امام زاده ها ؛ دفینه امامزاده

به تنها درختان اطراف محل دفینه در ایران انواع مختلفی دارد در گذشته درختانی که عمر طولانی داشتن برای نشانه استفاده میشدن برای اینکه بعدا محل دفینه را به راحتی پیدا کنن درختانی که برای اینکار استفاده میشدن عبارتند از

بوته گز که ۶۰۰۰ سال عمر
سرو که ۴۰۰۰ سال عمر میکند

داغداغان که ۴۵۰۰ ساله ی آن در حال حاضر موجوده آزاد ۲۰۰۰ سال و بیشتر در جنگلهای شمال کشور دیده میشه
چنار که ۷۰۰ سال عمر میکند و پس از آن خود سوزی میکنه و این خودسوزی هم چندین سال طول میکشه مث چنار امامزاده صالح که ۹۰۰ سال عمر داره
نارون ۵۰۰ سال
سنجد ۵۰۰ سال
درختان با عمر طولانی اکثرا نشانه بار است و بار هرکدام با دیگری فرق داره مثلا بار بوته گز کاملا با بار درخت سرو فرق داره درختانی که گفتیم در مجموع در کنار امام زاده ها دیده شده عمر زیاد اگه میخواید ببینید درختی در کنار امام زاده غیر اینا هست باید تحقیق کنید درخت چقدر عمر میکنه با یه سرچ ساده از کشاورزی دستتون میاد در بعضی مواقع درخت هست با قدمت زیاد ولی نه در کنار امام زاده هست نه مسیر باستانی پس رده

مسیر باید مذهبی باشه یک نوع از این موارد

امام زاده همراه با چشمه همراه با درخت هست
اول امام زاده
بعد چشمه
بعد درخت
بعضی مواقع سه درخت دارید در سه تا درخت مابین سه تا می استید
شما درخت شمال غربی و درختی که در غرب هست و رو به امامزاده رو باید بررسی کنید این بار گمراه کننده هست در صورتی که تک درختی کهنسال در فاصله صد تا صد و پنجاه دارید در کنار امام زاده بار اصلی در کنار یا زیر اون درخت باید بررسی بشه
نوع بار گذاری در امام زاده ها یا در

تل خاکی
یا در خود امام زاده
یا سه درخت
یا تک درخت کهنسال کنار چشمه ها
هم اثار کمی از جنس پیدا شده اما چون زیاد نیست حائز اهمیت فراوان نیست
تشخیص عمرامام زاده با همون درخت کهنسال معلومه ساقه درخت چقدره چقد بلنده درخت رو با امام زاده اکثرا کاشتن

بیشتر نوشته های روی پوست را داغ میکردند و جوهر های مخصوصی بود که قابل شستشو بود و آب آنها را از بین نمیبرد که اکثر نوشته های روی پوست با این جوهر نوشته میشده است. بعضی اوقات نوشته هائی رو میبینم روی پوست که با خون نوشته شده است.
روش تهیه و نگارش نسخه های دفینه و نسخه گنج

گنج نامه ها اکثرا روی سنگ است و بعد از آن به ترتیب روی پوست آهو و پوست گاو و گنج نامه های مهم که درباری بوده است بعد از سنگ بیشتر روی پوست کرگدن میباشد. ولی اکثر گنج نامه ها روی سنگ یشم حکاکی میشده است.

اکثر نوشته های روی پوست با خون گنج نامه یا نسخه نیست و بیشتر آنها دعا هست و جزو طلسمات محسوب میشود و اکثرا با خون کفتر نوشته میشده است.پس این مورد رو اشتباه نکنیم.
پوستها در زمان خود دباغی میشدند و مواد مخصوصی مانند رزین و روعن به آنها میخورده است که عمر پوست رو بالا میبرده و مقاومت آن را بسیار زیاد میکرده. این پوستها اگر در جای مناسب نگهداری شوند تا پنج هزار سال عمر میکنند.
پوستها را اکثرا در جای خشک یا داخل نی نگهداری میکردند و دو سر آن را می بستند و هر چه به پوست هوای کمتری برخور کند سالم تر میماند و عمر آن طولانی تر میشود.

کاروانسرای گدوک در منطقه گدوک جاده فیروزکوه قرار دارد. این بنا با شماره ثبت ۲۷۹۵ در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این بنا در ۲۵ کیلومتری جنوب ورسک، در گردنه کوهی معروف به گدوک یا همان گدیک ترکی که به معنی گردنه‌است. واقع شده و مربوط به دوران حکومت شاه عباس صفوی است و به همین مناسبت به کاروانسرای شاه عباس نیز معروف می‌باشد. مال بند آن در ساختمان قرار داشته که ۳۰ متر طول دارد. بعد از ورودی اصلی صفحه هائی در طرف ساخته شده و اتاق‌های متعددی در ضلع شمالی و جنوبی برای استراحت مسافران در نظر گرفته بودند. روبروی در ورودیی اصلی نیز سه اتاق منفرد وجود دارد که احتمالاً شاه‌نشین بوده‌است. ضلع شرقی بنا نیز ۵۰ متر طول دارد. این بنا نیز از کاروانسراهای مهم عصر صفویه می‌باشد.
این کاروانسرا که در سوادکوه بلااستفاده بود و در سال ۱۳۳۸ توسط اداره راه و ترابری استان مازندران از مالک آن خریداری و تبدیل به پارکینگ ماشین آلات مکانیزه و برف روب راهداری گدوک شده و در مجاورت پلیس راه گدوک سوادکوه قرار دارد.
کاروانسرای گدوک؛ در دوران صفوی و در سال ۱۰۰۰ ه خ یعنی ۳۹۲ سال پیش به دستور شاه عباس در گردنه‌ای که نادرشاه ترور شد و فرزندش کور، بنا شد، کاروانسرای گدوک محل استقرار و شکست نیروهای محمدعلی شاه قاجار پس از خلع سلطنت توسط مشروطه خواهان، کاروانسرای گدوک یا همان پناهگاه رضاخانی که فضولات حیوانی در اصطبلش باعث زنده ماندن بنیانگذار دودمان پهلوی شد، رضا پهلوی در چهلمین روز زندگی، پدرش را از دست می دهد، مادر رضا پهلوی (نوش‌آفرین) از آلاشت به تهران مهاجرت می‌کند، در این سفر رضای نوزاد، به شدت بیمار شده و با رسیدن به گردنه و کاروانسرای گدوک، یخ می زند و مادر وی را مرده می پندارند. بنابراین به علت سرمای زیاد و عدم امکان کندن زمین، برای دفن در زمان مناسب، او را در اصطبل حیوانات کاروانسرای گدوک قرار می دهند و رضا پهلوی با گرمای فضولات حیوانی احیاء و به زندگی بر میگردد
این کاروانسرا در ابتدای ساخت برای کاروان‌ها و  مرکب‌هایشان به عنوان مکان استراحت بوده و از اواخر دوران‌ قاجاریه بلااستفاده شده و در سال ۱۳۳۸ تبدیل به پارکینگ راهدارخانه گدوک سوادکوه شد.

کاروانسرای گدوک با توجه به موقعیت جغرافیایی و سرمای شدید از نوع کاروانسراهایی با معماری کوهستانی است، کاروانسراهایی که کاملاً پوشیده هستند. کاروانسراهای پوشیده کوهستانی از  اتاق‌های گنبد دار مرکزی یا یک ردیف گنبد دار و تعدادی اصطبل که درهمان ردیف قرار دارند تشکیل شده‌اند.