اسرار کاوش

​

استفاده از سنگ برای نشان کردن دفینه از گذشته های دور مرسوم بود کسانی که از این آثار سنگی برای پیدا کردن محل دقیق آن درآینده استفاده می کردند و معمولاً از سنگهایی استفاده میکردند که در منطقه شاخص باشد یا به صورت طبیعی یا به صورت دست ساز . بسیاری از آثار وزیری که به صورت سنگ تراش می باشد از این قاعده مستثنا نیستند البته از هر سنگی برای این کار استفاده نمی شد معمولاً سنگ هایی را انتخاب می کردند که قابلیت جابجایی نداشته باشد و بتواند سالیان متمادی به صورت یکجا قرار داشته باشد استفاده از سنگ نوشته، سنگ نگاره یا پیکر تراشی سنگی به صورت های حیوانات، سردیس انسانی و سایر اشکال متداول بوده است که برای هر کدام اصولی بابت کشف رمز آن وجود دارد که معمولا در دوره‌های مختلف تاریخی این آثار شناسی دفینه مختلف بوده است برای مثال ممکن است سنگ شتر در یک برهه از تاریخ یک معنی داشته باشد و در برهه دیگر از تاریخ مفهوم دیگری را برساند به همین دلیل آثار شناسی قانون ثابت و معینی ندارد که بتوان روی آن حساب کرد فقط میشود از کلیات کار درباره آن که در دوره‌های مختلف تاریخی ثابت بود استفاده نمود سنگهای شاخصی که برای این کار استفاده می شد انواع مختلف دارد و برای مقاصد مختلف استفاده میشد : شاخص ها راه که در باستان در راه های مالرو و شاهی حکومت ایجاد میکردن بعنوان راهنمای مسیر برای کاروانیان و… شاخص های معدن که در نزدیکی معادن سنگی ایجاد میشد برای اینکه نشان داده شود به معدن سنگی نزدیک میشوید… شاخصه قلعه وقلمرو که در محدوده قلعه ایجاد میشد که دراینجا قلعه ای وجود دارد یا شاخصه قلمرو که نشانگر این بود که اینجا قلمرو حکومتی یا منطقه نظامی میباشد،،چون ورود به چنین قلمرو هایی برای افراد عادی سخت بود…

شاخصه سکونت که نشان میداد در فلان جهت و مسافتی سکونتگاهی وجود دارد….

شاخصه قبرستان هم به این شکل که نشان میداد قبرستانی در نزدیکی درفلان مسافتی وجود دارد….

شاخصه دفینه یا همون شاخص هایی که در نسخه ها بکار میرفت مثلا سنگ بسیار عظیم وتراش خورده ای که در نسخه قید میشد، و طبق این سنگ ها مسافت وجهت مشخص میشد…

شاخصه مقبره وقبر که شاخص های مقبره در نزدیکی مقابر پلمپ شده ایجاد میشدند که نقش سنگ نگهبان رو نیز داشتن،وشاخصه قبر که نشانگر قبر یک شخص مهم یا مثال سنگ شاخصه ای دیده شد که بررروی آن وجود ۳ قبر مهم در محیط بیان شده بود….

شاخصه غار که بیانگر وجود غاری رو در فلان مسافتی بیان میکند و….

سنگهای شاخصه نباید قابل حمل باشند ودر مسیر آب ورودخانه باشند واز آسیب ها بدور باشند، ببینید انواع شاخصه رو داریم که برخی رو بالا مطرح کردیم،که دراین سنگها باید تداخل کار دست رو کامل رویت کنیم، در برخی موارد از سنگهای طبیعی نیز استفاده شده ولی باز تداخل دست بشر رو تادرصدی روی آنها مشاهده میکنیم.

​

یکی از مهمترین شاخصه ها برای پیدا کردن دفینه ها در قدیم سنگ بوده است چرا که سنگها هم ماندگاری بالایی داشتند و هم از لحاظ مکانی بسیاری از آنها قابلیت جابجایی نداشتند.به همین دلیل استفاده از سنگ و یا سنگ نوشته و یا سنگ نگاره برای نشانه قرار دادن دفینه بسیار مرسوم بوده است . البته ناگفته نماند که هر سنگی این قابلیت را نداشته است و سنگ های خاص در مکان های خاص استفاده می شده است. اعم از تراش سنگ توسط وزیر که به آثار وزیری مرسوم است و یا سنگ شاخص و یا انواع دیگر آن . در پایین اسامی برخی از سنگ ها آورده شده است.

سنگ وری : این حیاتی ترین مدل سنگ است در واقع چیزی نیست فقط تشبیه شده است که عموما به شکل حیوانات تشبیه میشود گاهی هم به حرز تشبیه میشود اما حرز نیست گاهی با نوک تیز سنگ زیر و رو میشود اول فکر میکنید طبیعی است نه نیست، بررسی میکنند.

سیاه : مدل سنگی است که از دوران پیش از مسیحیت و با احتساب دوره های بعد به عنوان مقدس پذیرفته شده است اگر سنگ سیاهی پیدا کردید که متعلق به آن کوه نیست فراموش نکنید که زیر آن را نگاه کنید ابتدا و سپس در اطراف آن، لازم نیست به دنبال نقش برجسته ای بر روی سنگ سیاه بگردید خود نشانه است.

سفید : مربوط به روح و طلسم است، معمولا در عبادتگاه ها یافت میشود حتی در برخی ساختمانها کمی بیرون زده به نظر میرسد بوسیدن محترم است روی زمین سنگریزه هایی است که متعلق به آن کوه نیست آیا میدانید این سنگ از کجا آمده است واقعیت این است که سنگریزه نیست بلکه سفید است.

حکیم : این سنگ مانند نقشه جغرافیا است که در بیشتر آنها نشانه هایی و غیره وجود دارد وجود ندارد بعضیها دارند نگویید غیرنشانه چه فایده ای دارد موضعش و هر گوشه اش معنا و زبان دارد به یاد داشته باشید که سنگ عاقل دقیقا نقطه شروع است حداقل در ۲-۳ مکان پول دارد.

قوس : سنگی موجدار است که به انتها و انتهای شیارها نگاه میشود.

تغار : به آن سنگ کاسه آب نیز میگویند در فواره ها اتفاق می افتد اگر در این چشمه گنج باشد این سنگ جای خود را میداند.

چاه : در دهانه چاهها است به تناسب طول آن ساخته میشود به آن سنگ مسطح میگویند و خوب نگاه کنید.

سنگ پا: سنگهای پا که روی پله اول پله درست میشود هم خوب است زیر آنها را نگاه کنید و مقداری پول برداشت میشود.

راهنما : سنگ راهنما مانند نقشه این منطقه است ممکن است نشانه ای باشد که شما را به اینجا فرستاده است اما این نقطه شروع واقعی است.

همانطور که می دانیم عمق قبرهای گبری یک و نیم تا نهایتا دو متر می باشد ولی چه موقع ما باید تا عمق ۵ یا ۶ متر یک قبر را بکاویم این سوالی است که اکثر دوستان از بنده می پرسند .
همانطور که میدانیم نظام حکومتی در ایران از گذشته یک نظام سلسله‌مراتبی بود به این صورت که مردم به دسته هایی چون شاهزاده، دیوانیان صنعتگران ،تاجر یا بازرگانان، سربازان ،کارگران و غیر تقسیم می شدند و هر کدام از مزایای رتبه خود استفاده می کردند و اگر فوت می شدند در قبرستان نیز به همین صورت دفن می شدند اکثر قبرستان های گبری یا زرتشتی به صورت شیبدار می باشد و در قسمتهای بالای شیب افراد مهم که رتبه های بالاتری داشتند دفن می شدند و در قسمت پایین افرادی با رتبه های پایین تر
پس زمانی که یک قبرستان گبری را کاوش میکنیم باید به سراغ قبرهایی برویم که در نقاط بالاتر شیب قبرستان قرار دارد و قبرهایی که ممکن است تا ۶ متر عمق داشته باشند مثل قبرهای شاهزاده ها و جنگجویان که به قبرهای سرداری معروفند و باید تا عمق ۵ الی ۶ متر کاوش شوند.
سری دیگری از قبر هایی که باید تا ۵ متر کاوش شوند قبر هایی هستند که اموال شخص مرده در عمق پایین قرار می گرفت و مرده را در عمق یک و نیم تا دو متری بالای اموال دفن می کردند برای این قبرها نیز باید عمق ۵ متر و بیشتر کاوش صورت گیرد این مسئله صرفاً به خاطر قبر دزدی بود که از قدیم در ایران مرسوم بوده است.
دلیل اصلی و سوم جهت کاوش ۵ الی ۶ متری قبرها این است که به خاطر مرده پرستی ایرانیان از قدیم تا کنون بسیاری از دفینه ها داخل قبرستان ها در پوشش قبر مدفون می شدند اگر قبرستانی را با دستگاه پیدا کردیم که عمق دفینه را ۵ الی ۶ متری نشان می دهد حتماً تا ۵ متر کاوش شود چون ممکن است آن قبر ساختگی باشد و فقط صرفاً جهت حفظ اموال به صورت قبر در آمده باشد.

​

​

همه کاوشگران و حفاران دفینه با واژه سفیدخانه یا همان خزانه آشنایی دارند و همیشه در رویای رسیدن به آن هستند ولی با ساختار آن آشنایی ندارند. در این پست کمی در خصوص معماری ونقشه آن بحث می کنیم.

درمورد خزانه های بزرگ شاهی یک پیش اتاقک وجود دارد یک راهرو و یک اتاقک سالیانه.

به طوری که اموال در پیش اتاق خزانه جمع و حساب و کتاب میشدن و به اتاقک سالیانه انتقال داده میشده

منظور از سالیانه یعنی انباری که دم دستی نیست و نهایت سالی یک بار بهش سر زده میشده. و اموال خاص مثل تندیس های گرانبها و جواهرات مخصوص پادشاه و ملکه و هدایای خاص اهدایی دولت های دیگر در آنجا قرار داده میشده.ولی در پیش اتاق خرج هر چند سال را دم دست میگذاشتند و سربازی ازش نگهبانی میکرده که در مواقع جنگ یک پلمپی میشده و زیر حجم کمی سنگو خاک درب و پنهان میکردند و براش نسخه نوشته میشده و با داشتن نسخه مورد نظر و رسیدن به محل درست رسیدن بهش تلاش چندانی نمیبره ولی،اتاقک سالیانه دارای تله در راهرو و پلمپی ضخیم است. کاوشش بسیار سخت و پر خطر چون الودگی گاز وجود دارد.

از نظر مهندسی و معماری سازه ای ایجاد میشده بر اساس پلن های خاص برگرفته از طبیعت مثل لانه زنبور یا مورچه یا بر اساس پلن ستارگان و در کل اموال خزانه ها در عمق قرار دارد و نیاز به حفاری و خاک برداری ندارد ولی باید چند مرحله سنگی خطرناک طی بشه.

​

دفینه های زیر درخت تا چه اندازه واقعیت دارند؟

البته این بحث در خصوص درختان دفینه ایی هست که بالا سر قبور باستانی دارد .

کاشتن گیاه و درخت هم از قدیم در ایران رواج داشته است، چنانکه هر فرد زرتشتی به هنگام زایش و تولد فرزند خود موظف بود یک نهال(غالبا در خت سرو) را بکارد و درخت را به نام فرزند خود بنامد. همراه با بزرگ شدن نهال و درخت، فرزند هم بزرگ و برومند می شد. این اندیشه هنوز هم در بین زرتشتیان رایج است. همین رسم برای مردگان نیز مرسوم بوده است و اگر شخصی فوت می شد به یادبود آن فرد درختی بر بالای مزارش می کاشتند بویژه در دوره ساسانیان که دین مزدائیسم به این مطلب بسیار معتقد بود و معمولا در جهت ورودی مقبره متوفی درختی کاشته می شد.

در بسیاری از موارد اموال متوفی که معمولا به دو صورت بوده قسمتی به شکل سکه که داخل یک خمره کوچک در زیر درخت در عمق نهایتا سه متری دفن می شد و قسمتی از اموال شامل تکه های طلا مثل دستنبد و انگشتر و زیور الات (مخصوص بانوان) و یا لوازم کار و زره و ابزار جنگی (مخصوص آقایان ) داخل مقبره قرار می گرفت.

 بنابراین وجود درخت های قدیمی در قبرستان های باستانی می تواند به ما در پیدا کردن مقبره ها کمک کند.

 البته بحث مقبرها بحث کسترده ای است و فقط به این گفتمان نیست و با توجه به تنوع تدفین در ایران انواع مقبرهای دیگری نیز وجود دارد که ربطی به این قانون ندارد که در آینده بحث خواهیم کرد.

​

​

در چاه سنگی یک مسیر انحرافی وجود دارد و یک‌مسیر اصلی

اگر مال در کف چاه باشد مسیر انحرافی روی دیواره بسیار تابلو تعبیه می شده است به طوری که هر کاوشگری با دیدن آن به یقین برسد که مال در مسیر انحرافی دیواره قرار دارد و به سمت آن حرکت کند که بعداز یک و نیم متر شما دوباره به پایین هدایت می شوید و درست درمسیر کار به پایین به یک لایه ملاتی چرب و سخت برخورد می کنید که راه نفوذ آب به چاه است و درواقع شما با تخریب و برداشت ان راه نفوذ اب به چاه را باز کردید و این یعنی با دست خود و کنجکاوی بی مورد تله آب را فعال و کانال اصلی چاه را با آب پر و کار را برای همیشه غیر قابل انجام می گذارید.که به نظر بنده این اشتباه ترین تفسیر می باشد چرا که اگر مالی در مسیر انحرافی دامنه چاه باشد هیچگاه به وضوح علامت ندارد .

اگر مال در مسیر دامنه چاه که معمولا در عمق بین ۴ تا ۶ متری به شکل تونل افقی باشد برای نشانه قرار دادن از یک علامت بسیار کوچک استفاده می شده است مثلا چینش یک سنگ در آن ارتفاع با بقیه متفاوت بود یا روی یک سنگ عکس کژدم یا عقرب حکاکی می شد و یا علامت های دیگر که خودشان به راحتی آن را پیدا می گردند در این حالت برای رد گم کنی در کف چاه چیدمان زیبایی را می ساختند تا ذهن کاوشگر به سمت آن چیدمان زیبا باشد و با دیواره کاری نداشته باشد.که این نیز خود یک‌مسیر انحرافی بوده است.

​

​

​

گاهی اوقات در حفاری ها به استخوانهایی با اشکال عجیب درمسیر برخورد می کنیم که واقعا تابحال دیده نشده و اصلا مشخص نیست ازچه موجوداتی باقی مانده است.

این موارد در تپه هاو مکانهای مذهبی،مقبرها و خزانهای بزرگ بیشتر از جاهای دیگر دیده می شود. مخصوصا داخل تونل تومولوس ها

یافته های پژوهشگران نشان داده است این موارد به اعتقادات گذشتگان ما برمی گردد و یکجواری وجود بعضی از اینها باعث پایداری مکان و گاهی به اعتقاد اینکه وجود استخوان بعضی از حیوانات می توانسته نگهبان اون خاک باشد و یا به منظور اعتقادی باعث پاکی خاک و پیشکشی به خدایان و قربانی کردن و گذاشتن اجساد در مسیر کار خودش نیز به منظور همین موارد اعتقادی بوده که در دوران باستان مرسوم بوده.به عنوان مثال استخوان اسبها به دلیل اینکه اسب جایگاه بسیار بالای در گذشته داشته پس می توانسته هدیه خوبی به خاک و پاک ماندن خاک مقبره باشه و جهت دهندهای مفیدی در کار دفینهای بزرگ در عمق بالا بشمار می امده است یا استخوان خوک و سر خوک که بیشتر جزو گمراه کننده ها در تونل های تومولوس ها به شمار می رفت.

وجود جسد یک یا چندین نفر در مسیر کار هم نشان دهنده این مطلب می باشد که اون اشخاص جزو کارگران آن خزانه بودند و جهت حفظ امنیت و اطلاعات آن مکان کارگران به قتل رسیده و در همان مکان دفن می شدند.

درکل با برخورد به استخوان میشه امیدوار بود که مسیر درست و کار دست انسان در اون نقطه همراه بوده و باید با مشاوره درست به هدف دست یافت.

​

 روش انتخاب محل دفینه در قدیم

دفینه گذاری در زمان گذشته دارای یک اصول و قاعده خاصی بود و هر جایی این امکان را نداشت که در آن مکان دفینه پادشاهان یا وزرا قرار گیرد برای انجام دفینه گذاری ابتدا منطقه خاص مورد بازدید وزیر قرار می گرفت و کارشناسان مختلف منطقه را شناسایی ، بررسی و مورد مطالعه قرار می دادند و همه جوانب کار را در نظر می‌گرفتند به طوری که حتی گاهاً نام منطقه را نیز به خاطر این کار عوض می‌کردند تا بعداً بتوانند به راحتی به دفینه خود دسترسی پیدا بکند و  گاهی به صورت طبیعی از منطقه استفاده می کردند پس بنابراین همه اصول و قواعد در دفینه گذاری رعایت می شد.

محیط های دفینه گذاری دارای ویژگی هایی می باشد که باید به آنها توجه داشته باشید مثلا: وجود قلعه در محیط های دفینه گذاری الزامی است. شاید آثار قلعه از بین رفته باشد ولی موارد زیر نشان دهنده باستانی بودن محل هستند مانند: قبرستان ها، تکه سفال ها، تپه های نامدار و اسم هایی که روی محل گذاشته اند باید دقت شود.

مثلا در ایران اسم هایی که محیط هایی باستانی دارند مانند “کوشک” ویا “علیا و سفلی“؛ خب در این موارد توجه کنید شما باید در محیط بالا دست و صعب العبور به دنبال قلعه باشید.
متراژهایی که با اسم مرتبط هستند و هر کدام منظور خاصی دارند این ها را در نظر بگیرید مثلا “قلعه دختر” به گوردخمه پایین دو قبرستان اشاره دارد؛ یا “قلعه کافر” معنی وجود تپوله ای در نزدیکی می باشد.
همچنین شرایط محیطی “تپه های سلطانی” با “تپه وزیری” و “زر تپه” با “تپه کبود” متمایز هستند
از اسم مکان های مقدس هم میشه فهمید کار مربوط به کدام دوره بوده مثلا “سلطان شاه بی بی” شاهزاده داری و مربوط به ساسانی همچنین”پیر” میشه هخامنشی و اوایل اشکانی و…..
دوستان دفینه گذاری در جاهایی انجام میشد که آب و راه مالرو باشه،چون فرض کنید اینکارها حداقل ۳ماه طول میکشید خب ازاین راه رفت وآمد میشد.
شرکت فلزیاب نانو بازرگان ایران بزرگترین شرکت فروش بهترین فلزیاب های دنیا در ایران

دقت کنید مناطقی که گور دخمه و یا قبرهای گبری که صاحبین قبور قدرت اقتصادی و موقعیت اجتماعی بالای داشتند که شما دنبال اجناس باکیفیت داخل این نوع قبرها هستید بدانید قبرهای که اینگونه بودند حتما محافظت میشده پس هر جای که قبرهای غنی داشته باشد حتما باید مکانی برای سربازان محافظ قبور داشته باشد .

یکی از بهترین راههای به دست آوردن دفینه قبر ها هستند که هم عمق کمتری دارند و هم کار کردن بر روی آنها راحت است بیشتر حفاران به دنبال حفاری قبر ها می رود اما آیا هر قبری دارای دفینه هست این مسئله بسیار مهمی است که حفاران باید از ان مطلع شوند چراکه قبرها شانسی هستند و همه دارای دفینه نیستند.

پس بستگان کسی که فوت میکرده یا کشته میشده برای محافظت از قبر عزیزان خود سربازانی را استخدام میکردند و شبانه روز از قبرها محافظت میشده . اما در بعضی مواقع بخاطر اتفاقات سیاسی و وقوع جنگها خود سربازان قبرها را غارت میکردند.

عوامل محیطی مهم در گنج یابی

به همین دلیل در جایی که فکر میکنید قبرهای گبری با کیفیت است بدنبال آثار و جایگاه زندگی برای محافظان باشید. برجی -سازه سنگی یا خشتی که الان مخروب شده و وجود آب. دقت کنید چون خاک قبرها بدفعات زیرو رو شده غنای خاک از بین رفته معمولا گیاهی در آن رشد نمیکند و داخل خاک اگر بادقت نگاه کنید تکه های از گچ خواهید دید.
تصویری که در زیر مشاهده می کنید سنگ تک قبری مهم و تراش خورده و صیقلی می باشد. دقت کنید محیط از سنگ های هرز پاکسازی شده و برای قبر یک محدوده درست شده.

قبرهای دارای گنج باستانی | تک قبر ها

ارتفاع این نوع قبور معمولا زیاد است و در سینه کش کوه قرار دارد و هدایایی برای این نوع قبور وجود دارد با توجه به محیط بزرگی که برای این قبر تعبیه شده میتوان گفت احتمال وجود یک اتاقک برای اموال هست.

​

در گذشته برای مخفی کردن دفینه های خود از اصول و مبانی خاصی استفاده می کردند تا از این طریق به بهترین نحوه برای نگهداری از اموال خود محافظت کنند این اصول بسته به دوره تاریخی ،مناطق جغرافیایی و آداب رسوم ملت ها و اقوام مختلف متفاوت هستند.

یهودیان= شمال شرق و جنوب شرق غیر یهودیان= شمال غرب و جنوب غرب

و اما در جهت های دیگر نیز استفاده میشده مثال شمال-جنوب-شرق-غرب و عمدتا بر این منوال بوده :منازل-عبادتگاه-سد-چاه-حدود بین قبایل

اشاره ها بر ۳ نوع تقسیم می شوند

-۱ اشاره های توجیهی

-۲ اشاره های تکمیلی

-۳ اشاره های تثبیتی

اشاره های توجیهی در دفینه یابی :

مسافت و طول هدف تا اشاره با دلایل معین مشخص شده که میتوان به این اسامی اشاره کرد عقرب-پای حیوانات و انسان یک جوغن (منظور از جوغن مربع دایره مستطیل و غیره میباشد) مارمولک-پرندگان و شتر را نام برد

اشاره های تکمیلی در گنج یابی :

اشاره های تکمیلی به نوعی وابسته به اشاره های توجیهی هستند و در واقع بعد از مشخص کردن مسافت و متراژ اشاره های توجیهی میشود به اشارهای تکمیلی رسید که در بعضی اوقات تا ۱۸۰ درجه مسیر را تغییرمی دهند و ممکن است که هیچ گونه اشاره و نشانه ایی برای رفتن به طرف هدف نداشته باشند و در اینجا باید از تجربه و مهارت شخصی استفاده نمود و اشاره های تکمیلی میتوان به این موارد اشاره برد جوغن شامل مربع دایره وغیره- شیار-کله و یا سر میخ-زبان مار-دم عقرب-صلیب و عقرب-یک حرف الفبا در کنار یک عقرب-پای اسب-عکس گوش رو صخره-لاک پشت و مربع های آن

علائم و نشانه های اشاره های تثبیتی در گنج و دفینه :

این اشاره ها بر روی صخره نقش بسته میشوند و هدف زیر و یا در یکی از کناره های اشاره قرار میگیرد و کالً از سه متر مربع بیشتر دورنیست ومعموال درزیر خاک بصورت اتاق قرارمیگیرد و دربعضی اوقات یک سنگ کوچک دیگر بر روی این صخره وجود دارد که از هر طرف به آن نگاه کنید بصورت دایره دیده میشود .

از اشاره های تثبیتی میتوان به این مورد اشاره داشت مار بدون چشم – حرف ال برروی صخره عقرب و یک نشانه اویک حرف اافبا- جوغن و یک صورت انسان- صلیب کوچک که ضلع های آن مساوی باشد سنگ یا صخره روشن تقریبا به قرمز کم رنگ – عکس آهو که سرش روبه پایین است -مرغ همراه با تخم هایش- پا همراه با انگشتان بصورت مساوی- جوغن برعکس- شتر پارک شده یا نشسته که سر آن انحنا دارد- زن حامله- شیاری عمیق که طول آن بیشتر از ۷۰ سانت باشد – و جوغن هایی که شکل خاصی دارند.

اشاره های بیزانسی و یهودی شامل مار- ستاره- شمعدان- هلال ماه شعله آتش- شمشیر و خنجر- مثلث-دایره- شیارقوس دار

اشاره های روم و بیزانس- بیشتر از رموز حیات استفاده می کردند حیوانات شامل – لاک پشت – مارمولک – قورباقه – عنکبوت – سوسمار- شیر- شتر-گوسفند انواع مارها پرندگان شامل- جغد- شاهین -گنجشک و قناری-کبوتر

اعضا حیوانات- سر شیر- سر گوسفند – سرشتر- پای شتر- نعل اسب- پنجه پرندگان – اعضا انسان- صورت دست -چشم – پا – اعضا تناسلی رموز دینی- خورشید – صلیب – تاج – خنجر و غلاف – مثلث – دایره – شیار -شیار قوس دار