اسرار کاوش

خسرو‌پرويز از پادشاهان مشهور سلسلة‌ ساساني و دوستدار خواسته و تجمل بود. در طول مدت سلطنت خود به قول صاحب‌السير صد‌گنج و به عقيدة ساير مورخان هفت‌گنج بزرگ تدارك ديد به اسامي : گنج عروس + گنج باد آورد + گنج خسروي + گنج افراسياب + گنج سوخته + گنج خضراء و گنج شادورد كه در اصطلاح عامه به هفت خم خسروي معروف  است. حكيم ابوالقاسم فردوسي هفت‌گنج خسرو پرويز را در كتاب شاهنامه چنين تعريف مي‌كند:

ز چين و ز بر طاس و از هندوروس
 

نخستين كه بنهاد گنج عروس

شمارش بكردند و در ماندند
 

دگر گنج بادآورش خواندند

تو خواني  ورا ديبة خسروي
 

دگر آنكه نامش همي بشنوي

كه كس را نبود آن به خشكي و آب [46]
 

دگر نامور گنج افراسياب

كز آن گنج بُد كشور افروخته
 

دگر گنج كش خواندي سوخته

كه بالاش يك تير پرتاب بود
 

دگر گنج كز دُر خوشاب بود

همان نامور كاردان بخردان
 

كه خضرا نهادند نامش  ردان

كه گويند رامشگران سترگ