اسرار کاوش

خشت پخته یا همان آجر و همچنین هر سنگ چهار تراش کاملا مسطح و صاف مربع شکل خوابیده به موازات افق زمین، که معمولا در زمان حفاری زمینهای شیبدار و یا برجسته (تل خاکی) و علی الخصوص، داخل چاه های قدیمی بسته شده یا پر شده از خاک، دیده و کشف می گردد به معنی وجود اتاق یا اتاقک یا راهرو یا دخمه ای در پایین تر از آن بوده و به شما می گوید کمی پایین تر (تقریبا 10 برابر کلفتی آن) به یکباره به یک خاک و گل سفت و فشرده ای که انگار پخته شده و به سختی مهر نماز می باشد و با هر ضربه فقط سر کلنگ درونش فرو می رود! برخواهید خورد، که اکثر افراد تا به این خاک و گل بر بخورند، با سماجت و پا فشاری، آنرا بکر و طبیعی می خوانند و دست از کار می کشند!! در صورتیکه این نوع ملات و گل دست ساز بین 60 سانت تا یک متر بیشتر ادامه نمی یابد و سپس به اندازه ای نرم می گردد که میتوانید با خاک انداز ، خاک را جابجا نمایید!! سپس کار را ادامه داده تا اینکه به نشانه بعدی برسید. البته گاهی اوقات ، دیده شده که خطوط یا نگاره هایی بر این نشانه وجود دارند که خود به تنهایی به مانند یک نسخه کامل و بکر بر روی این خشت یا سنگ مربع شکل، می باشد. این نوع نشانه ها هم در زمان اشکانی و هخامنشی مورد استفاده قرار گرفته و هم در دوران اسلامی، خصوصا در زمان غزنویان، سلجوقیان، ایلخانان و نهایتا صفویه مورد استفاده قرار گرفته است.