اسرار کاوش

سوال کاربر :  ببخشید یه سوالی داشتم . بوی بد یا چیزی که ازار دهنده باشد در حفاری کردن چه معنی میده ؟
 پاسخ : یکی از نشانه های دفینه بوی تعفن هست که برای جلوگیری از آن در حفاری معمولا از ماسک و سرکه استفاده میشود.علت اصلی بوی بد یا تعفن ماندن یک جسم به مدت سالیان بسیار زیاد در زمین هست. ولی این امر دلیل بر این نیست که هر جا بوی بد میده دارای دفینه هست.

به طور کلی ، تحول و گسترش کاروانسراهای ایران در ادوار مختلف بستگی به وضعیت اجتماعی ، اقتصادی ، مذهبی و … داشته و شکل یابی و توسعه آن با موارد یاد شده در ارتباط بوده است . عملکردهای گوناگونی که در گذشته کالروانسرا به عهده داشته ، باعث گردیده نام های متفاوتی برای اینگونه بناها در فرهنگ لغات جای گیرد ؛ از جمله کاربات ، رباط ، ساباط و خان.
در کتاب « راه و رباط » می خوانیم : ساباط : این واژه که تقریباً به همه زبان های خاوری و باختری و آرامی و ایرانی و فرهنگی و تازی رفته در زبان های ایرانی و منجمله فارسی ریشه کهن دارد جزء اول آن «سا» به معنی آسایش و جزء دومش پسوند نمودار ساختمان و بنا و آبادی و عمارت است . «ساباط» به کلیه بناهایی که به منظور آسودن به پا می شده چه در شهر و چه در بیرون شهر اطلاق می شده است . کاربات : به معنی خانه کاروان است و پیش از اسلام به جای کاروانسرا به کار می رفته است . کاربات مانند رباط دارای اطاق و حوض است . کاروانسرا : به رباط های بزرگ و جامع کاروانسرا می گویند ؛ چه در شهر و چه در بیرون شهر . خان : به معنی کاروانسرا است و این واژه در زبان تازی به طور مطلق به جای کاروانسرا به کار رفته شده است . در کشور ترکیه به کاروانسراها خان گفته می شود . ( محمدکریم پیرنیا ـ کرامت ا… افسر «راه و رباط» انتشارات سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران ، تهران 1350 ، صفحات 122-124) این بناها ، در واقع دارای عملکرد و وظایفی مشابه کاروانسرا بوده ولی از نظر ویژگی های معماری ، تفاوت هایی داشته اند . بنابراین دلایل ایجاد و علل بنیاد و پیدایش اینگونه بناها را می توان نیاز مبرم کاروان و کاروانیان به حمایت در طول سفر دانست . از یادگارهای پر ارزش معماری ایران کاروانسراهاست که از روزگار کهن به دلایل گوناگون و ارتباطی چون جریان اقتصادی ، نظامی ، جغرافیایی و مذهبی بنیاد گردید و در ادوار مختلف به تدریج توسعه و گسترش یافته است .

نام کاروانسرا

ترکیبی است از کاروان (کاربان) به معنی جمعی مسافر که گروهی سفر می کنند و سرای ، به معنی خانه و مکان که هر دو کلمه ماخوذ از پهلوی ساسانی است . (لغت نامه دهخدا ، جلد 30 ، ص 149-148-118) چنانکه در فرهنگ لغات و سایر منابع نامه های کاروان خانه ، کاروان گاه و کاروان گه به معنی کاروانسرا مورد استفاده قرار گرفته است . دایره المعارف لاروس در تعریف کاروانسرا آمده است : « به مهمانخانه و پناهگاه هایی در خاورمیانه که برای مسافران و خارجی هایی که در دسته های بزرگ و یکنواخت در آنجا بیتوته می کنند گفته می شود . در ممالک اسلامی آن را کاروانسرا می نامند . ( “ Grand Larousse Enccyclopedique 508 . P ، 1970 vol 11 , Paris , Librairie Larousse ) در لغت نامه ها و دایره المعارف های انگلیسی نیز کاروانسرا اینگونه تعریف شده « در خاورمیانه به مهمانخانه هایی که در فضای بزرگی برای راحتی کاروان ها هستند گفته می شود . » ( 202،207 Heritage Publishing and Houghton Mifflinco ,inc,PP. of the English Language , 1981 , Boston , American The American Heritage Dictionary ) « در مشرق ، به نوعی مسافرخانه با حیاط بزرگ در آنجا کاروان اغلب برای شب در آن توقف می کند ، گفته می شود .

آتشکده تخت رستم در استان تهران، 20 کیلومتری غرب شهریار در بخش جوفین در نزدیکی روستای قجر روی کوه تخت رستم قرار دارد

این آتشکده در دوران ساسانی و برای انجام مراسم آتش؛ که فقط موبدان زرتشتی بدان راه داشته‌اند، ساخته شد. طی سال‌های گذشته نیز در دامنه شرقی تخت رستم یک محوطه باستانی در حدود 10 هکتار شناسایی شده است.

آتشکده تخت رستم از دو صفه یا تخت‌گاه تشکیل شده که یکی از این صفه‌ها در قله صخره و دیگری در ارتفاع پایین تر قرار دارد.

صفه اول که در فضای آزاد قرار دارد محلی است که روی آن آتش می‌افروختند و روی صفه دوم مراسم مذهبی انجام می‌گرفته است. در فاصله 15 متری از تخت گاه پایینی یک بنای گنبدی شکل قرار دارد که احتمالا آتش مقدس را در آن نگه می‌داشتند.

در قسمت پائین کوه یک سکو و یک بنای کوچک وجود دارد. این بنای کوچک که در 15 متری سکو قرار دارد و تقریبا سالم مانده، سقف کوتاهی دارد؛ فاصله راس گنبد آن تا سطح زمین 238 سانتیمتر بوده و دارای دو مدخل با طاق‌هایی به سبک معماری‌های پیش از اسلام است.

کوه تخت رستم، مخروطی شکلی و از جنس آندزیت و سنگ‌های آتشفشانی است. در دامنه و نوک قله این کوه آثار معماری به صورت تختگاه وجود دارد که با استفاده از مصالحی نظیر سنگ و ملات گچ سنتی ساخته شده است.

اثر باستانی آتشکده تخت رستم یکی از آتشکده‌های مهم منطقه شهریار استان تهران در دوران ساسانی است و در سال 1316 با شماره 303 به ثبت ملی رسید.

آتشکده آتشکوه نیمور محلات در 12 کیلومتری غرب دلیجان در استان مرکزی قرار دارد و متعلق به دوره ساسانی است.

عظمت بنا به حدی است که جزء برترین آتشکده‌های زردتشتیان جهان به شمار می‌رود.

این آتشکده در 5 کیلومتری جاده نیمور – محلات و نزدیکی روستای آتشکوه نیمور قرار دارد و مورخان بنای این آتشکده را متعلق به دوره ساسانیان دانسته و معتقدند که بر اساس شواهد و قرائن تا قرن چهارم هجری سالم بوده است.

بنای آتشکده در دامنه کوه آتشکوه و در کنار رودخانه‌ای به همین نام، در مساحتی حدود 600 متر مربع ساخته شده، طول بنا 28/40 متر و عرض آن در بخش شرقی 12/60 و در بخش غربی 25 متر می‌باشد.

مجموع آتشکده از 3 بخش تالار اصلی (شرقی)، تالار غربی و راهرو تشکیل شده است. تالار اصلی یا شرقی آتشکده که احتمالا محل آتشدان و نیایش بوده و شامل تالاری مربع شکل است، که هر ضلع آن از بیرون 12/60 متر طول دارد.

این تالار دارای 4 ستون مستحکم به ابعاد 2/70 در 2/70 متر و به ارتفاع شش متر تا پای طاق بوده که از سنگ و ساروج ساخته شده و گنبد و طاق این بنای عظیم روی این چهار ستون استوار است.

دو سوی ستون‌ها به طرف داخل تالار بصورت نیم دایره و دوسوی دیگر آنها به صورت مستقیم و دارای زاویه بوده و روی ستون‌ها سردرهایی هلالی و گنبدی شکل وجود داشته که بخش عمده آن فرو ریخته است.

در ساخت بنا از آجرهای چهار گوش با نمای سنگ استفاده شده و برای استحکام بیشتر بنا در داخل دیوارها تیرچه چوبی به کار رفته است.

تالار غربی ساختمان تالاری به طول 10/30 در 5/6 متر بناشده که از طریق راهرویی به تالار اصلی متصل می‌شود.

دیوارهای شمالی و جنوبی این تالار از سنگ و ساروج ساخته و حدود 1/40 متر عرض و ورودی اصلی به تالار شرقی به پهنای 5/60 متر قرار گرفته است.

در دو طرف ورودی اصلی، دو ستون به قطر 3/40 و دیگری 4/40 متر با نمای بیرونی به شکل نیمدایره بصورت برج دیده بانی ساخته شده و در اطراف دو ستون اصلی، دوستون دیگر در جوانب آنها به طول 3/20 در 2/20 متر وجود دارد.

از ضلع غربی، چهارستون بزرگ نمایان است که ورودی اصلی و دو ورودی فرعی در اطراف را شامل می‌شود و به احتمال زیاد این ورودی‌ها دارای سردر و سقف و طاق آجری بوده که فرو ریخته است.

راهروی اصلی که تالار مربع شکلی است که در ضلع شرقی مجموعه ساختمان آتشکده قرار دارد، توسط راهرو اصلی به تالار غربی مستطیل شکل ارتباط می‌یابد. این راهرو 7 متر طول و 2/80 متر عرض دارد.

راه‌های دسترسی آتشکده آتشکوه، 5 کیلومتری جاده نیمور به دلیجان، به سوی معدن سنگ آتشکوه، روستای آتشکوه، ضلع شرقی جاده به فاصله 300 متری بنای آتشکده تا جاده مزرعه کشاورزی، چشمه آب و رودخانه کوچکی است.

آتشکده آتشکوه به شماره 311 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

لوم غریبه، جایگاه شگفتی در میان علومی داشته که در میان ملل مختلف و از جمله مسلمانان بوده است. این علم به دلایل مختلف محدود به افراد خاصی بوده است که می‌بایست ویژگی‌هایی می‌داشتند. این افراد که وانمود می‌کردند با امور پنهان و از جمله اجنه و شیاطین و دیوان سروکار دارند، خود را قادر به انجام کارهایی می‌دانستند که به طور عادی از مردم ساخته نبود. بخشی از این علم یا شبه‌علم، اختصاص به رفع و دفع مصائب و مشکلات مردم داشت که طبعا برای مردم نهایت اهمیت را داشت و ازآنجاکه راه حلی برای انجام آنها نداشتند، به این افراد پناه می‌بردند. اکنون نمی‌خواهیم به کار روان‌شناسی اجتماعی این بحث بپردازیم، بلکه آنچه اهمیت دارد تبدیل شدن این امور به یک علم در میان مسلمانان است.

طی سال‌ها و با استفاده از تجربه‌های سایر ملل، برای این علم مبانی و متون و روش‌ها ساخته شد و هزاران کتاب و کتابچه تألیف گردید که امروز در کتابخانه‌های ما غالبا به صورت خطی نگهداری می‌شود و البته همین امروز هم مشتریان زیادی دارد.

در مقابل بودند کسانی که آن را به عنوان یک علم انکار می‌کردند، اما در این سوی، جرئت انکار آن توانایی خاصی می‌خواست که در طبیعت مفهوم علم در میان مسلمانان نبود. به عبارت دیگر مردم این قبیل مطالب را نمی‌توانستند به صراحت انکار کنند، به عکس، گاه به قداست آن می‌اندیشیدند و گاه که با اوراد و اذکار و ادعیه درآمیخته می‌شد، به راحتی قبول می‌کردند و اگر کسی هم انکار می‌کرد برمی‌آشفتند. البته جن مورد تأیید قرآن است، اما ادعاهای اینها دربارۀ دنیای جنیان و نیز ادعاهایشان در ارتباط با آن چیزی نبود که به سادگی بتواند قبول شود، هرچند آنها این ارتباط را راحت‌ترین کار برای خود می‌دانستند و مدعی بودند که قدرت آنهاست که این مشکلات را حل می‌کند.

بااین‌حال، اگر کسی سرک به اندرون این متون می‌کشید، می‌دید که چه عجایب و غرایبی بیان شده و از هر وسیله از خط و نقش و نقاشی و… در کنار عبارات عجیب و غریب، اسامی شگفت، و ادعاهای غیر عادی و عجیب تلاش می‌شود تا مطالبی به عنوان راه حل برون‌رفت از مشکلات ارائه شود. در این قبیل متون، چنان با قاطعیت و جدیت بحث می‌شود که هر کسی این فکر را می‌کند که حتما اسراری پشت سر این مسائل است، گرچه ما از آن سر درنیاوریم.

وقتی به این آثار گسترده در کتابخانه‌های خود می‌نگریم، می‌توانیم تصور کنیم که چه مقدار انرژی نخبگان ما مصروف این شاخه از علوم شده است.

به علاوه، تأثیری که این نوع نگاه بر سایر علوم گذاشته یکی از جالب‌ترین جنبه‌های این قبیل دانش‌ها به لحاظ تمدنی است. انتظار حل مشکلات از این علم، آن هم مشکلات عدیدۀ فردی و اجتماعی، از حل معضل دیوانگی تا دزدی و زندانی و…، می‌توانست تأثیر زیادی روی کاهش فعالیت‌های اجتماعی داشته باشد.

از میان اینها، تأثیر این علم به عنوان یک علم سنتی (با تعریف دکتر نصر یا بدون آن) یا هر چیز دیگری، نگاه علمی مسلمانان را سخت مخدوش می‌کرد. به اینها باید علاوه کرد که این دانش‌ها، نوعی بافتنی شگفت را در خود پرورش می‌داد، بافتنی که باید همه از آن در شگفت می‌ماندند و می‌گفتند که این علم عجیبی است که از ما ساخته نیست. در این علوم بیش از همۀ علوم دیگر از لفظ اسرار استفاده می‌شد که گویی در انحصار عده‌ای خاص است.

این روزها نسخه‌ای از طلسمات را که از قرن هفتم هجری است در کنار رسائل دیگری که آنها هم در طلسمات و نجوم و تنجیم است، از نسخه‌های موجود در کتابخانۀ ملی فرانسه مرور می‌کردم.

رسالۀ اول این مجموعه که در طلسمات و قدری آشفته و بدون صفحات آغازین است، در کنار رسالۀ «دقائق الحقایق» و رسالۀ «مونس‌العوارف» قرار دارد که به اجمال در جاهای دیگر شناسانده شده است.

نثر فارسی این رسائل بسیار کهن و از نظر ادبی فوق‌العاده ارزشمند است و مسلماً از این زاویه باید مورد تصحیح و ارزیابی قرار گیرد.

اما آنچه در اینجا برای من جالب بود، مرور یک اثر در علم طلسمات است که شامل عبارات فارسی، اسامی شگفت، نقاشی‌های عجیب، و باورهایی است که هیچ قرابتی با امور مذهبی نداشته و جز در برخی از الفاظ با آن اشتراک ندارد. این چند رساله می‌تواند ابعاد این علم شگفت را به ما نشان دهد، مشروط بر آنکه با دقت مرور شود و سامان فکری و علمی آن بر اساس آنچه در آن قرن در اذهان دانشمندان این رشتۀ علمی یا شبه‌علمی بوده است، به‌دست آید.

این وبلاگ نه محل این کار است و نه بنده در این فرصت می‌توانم این اثر را که بسیاری از کلمات آن محو شده است تصحیح و عرضه کنم. اما چندین عبارت را به علاوۀ تعدادی از نقاشی‌های آن تقدیم می‌کنم تا اهمیت این بحث را به عزیزانی که علاقه‌مند به بحث تمدن اسلامی و علوم غریبه هستند گوشزد کنم.

به چند نمونه از عبارات موجود در این کتاب توجه فرمایید:

***

به قدرت باری سبحانه و تعالی بر منزل ذراع فریشته موکل است، نام وی جنطاغاییل بود، و صورت وی ماننده صورت آدمی است درازبالا، و چهار دست دارد و پای همچون پای اسبان تازی، و در یک دست لوحی گرفت و در یک دست مرغ هدهد، و در یک دست قضیبی گرفته و در یک دست دوک از ریسمان پر گرفته و… خواهد که براه رود، رود، رود و به هیچ گونه مانده و خسته نگردد، بنویسد این طلسمات را به مشک و زعفران و زیر طلسمات … قمر را بنویسد، سه در سه وقتی که ماه در نور بود؛ یعنی در … باشد، و در موم گیرد، و بر ران دست بندد و چندانک براه برود، مانده نگردد به امر الله تعالی … .

و این هفتاد نام ملایکه را هفتاد کرت باید خواندن و هفت … کند، و هر روزی همی خواند، و این ملایکه‌اند که بر ساق عرش موکل‌اند این است: طارغاهایی، طماعاطواییل، کما فارعاییل، سلامسکاراییل، ولافارعاییل، فماطاصاییل… صقلاطوراییل، سقلاطوداییل، … تمام شد نام‌های آن ملایکه که ذکر رفت، جهت این دعوت طلسمات شریف این است…

علم طلسمات

و صورت این موکل را باید که معزم پیش خود نهد، و بعد از آن نام ملایکه را بخواند و بعد از آن هزار و یک نام باری سبحانه و تعالی هفت بار بخواند، و بعد از آن دست به عمل زند و نیک احتیاط کند که در این عمل بیم … بود جهت آنکه ملایکه می‌آیند و اگر بر شرایط نبود قصد ؟ کنند….

علم طلسمات۱

بیان اسرار منزل هقعه و عجایب آن

اندر خاصیت منزل هقعه. آن فریشته که برین منزل موکل است نام وی هماعاقیل بود و حق سبحانه و تعالی او را ماننده صورت آدمی آفریده است با چهار دست و سر وی مانند پربوز ؟ بود، وپای وی مانند پای … بود، و دو پای دارد، و به‌ دستی سرنای گرفته، و به دستی جارویی گرفته، و به دستی شانه گرفته، و به دستی خنجری گرفته، و بر وی چند فریشته دیگر موکل است، و نام فریشتگان این است: محاراییل، محاطاهاییل، مکاعاییل و … و طلسمات این موکل را اگر بنویسد به مشک و زعفران و این چهل و یک نام را در گرداگرد طلسم … بدهند اندر میان هر که فراز گیرد … اما بطالع اسد باید و تثلیت آفتاب با مریخ و … آفتاب را چهل بار بخواند و … آفتاب … مریخ بهم ضم کند و هفت روز … کند چنانک هیچ گونه نه شب نه روز نخورد، و به جای خلوت نشیند و عزلت طلبد و … آهو نویسد … بر حسب مراد گردد… این است …. (در اینجا خطوط عجیب و غریب آمده است)

و هرک خواهد که کیمیا را به حاصل آورد، این دیوان را در کوههاء بلند طلب باید کردن به عزیمت … اعظم، در کتاب سنحل ؟ الارواح یا در کتاب دقایق الحاذقین یا کنوز المعزمین، هفت کتاب است که من تألیف کرده‌ام بعون الله تعالی وحده.

بیان اسرار سر منزل نثره ؟ و عجایب او در…

آن فریشته که برین منزل موکل است، نامش کماطاعاییل بود، و صورت وی ماننده صورت استر بود، و رحلی بر پشت وی نهاده، و بر بالای رحل مصحفی نهاده گشوده و در زیر شکم استر خروسی دهان گشوده و پرها گشوده؛ یعنی بانگ خواهد زدن و صورت آن جنی که تکوین ویست مانند صورت پری است، رود با دو بچه به چراگاه و آب خورد. نام وی دفراهاغور بود، و بر وی هفت فریشته دیگر موکل است، و نام آن فریشتگان این است: سجاهاییل، سفهماطاییل، سفراطاعاییل …..

و اگر کسی خواهد که کار به کسب گشوده گردد یا مردی … بسته بود بگشای بیارد به آن حریر بندد، و بر وی نویسد این طلسمات را تمام به مشک و زعفران و آب انار شیرین وقتی که قمر در منزل بود، و بر بازی دست بندد یا در آن مقام در آن خانه به دیواری جای پاک پنهان کند…..

علم طلسمات۲

و اگر خواهی بنویسد به نام طاعنان و بدگویان بگوید بستم زفان فلان و فلان را و در مقام و در مقام پاک زیر سنگی نهد یا اندر کتان ریسمان ببندد و در کیسه پنهان کند. و اگر کسی در زندان بود بنویسد، و در بازوی راست بندد، در حال خلاص یابد و اگر کسی در دست ظالمی گرفتار بود، بنویسد بر جام آبگینه و در خورد ظالم دهد از حق تعالی رحمت و شفقت در دل ظالم افتد و یا در جای آن ظالم بریزد یا بر بام برد در سرای وی. آزموده است….

…

باب اندر بیان ملک جنیان جهت موکل

چنین گویند استادان مغرب که ملک جنیان بسیارند، اما در هر مقامی گروهی موکل‌اند، و اما در هر مقامی که مرم خاص اندر آید باید که ملک آن مقام را دعوت کند و موکل حاصل گرداند، و بعد از آن در آن مقام کار بندد و کار کند که در هر کاری که موکل نباشد آن کار ممکن نبود که حاصل گردد. و اگر شهری است … همه به حکم جنیان است، و جنیان را ملک هست و وزیر هست و قاضی و سرلشکر و عارض و خطیب و محتسب و مدرس و معلم و ترجمان و جاسوس، و لیکن خاطر کردن مملکت جهت آن است که از وی موکل بخواهند و چون دعوت ملک کنند، مغرم خاص باید بگوید که ای ملک! مرا موکلی نیکو باید یا از وزیر یا قاضی یا از عارض یا از مدرس یا از محتسب یا از شحنه و غیره موکل بخواهد که البته هرچ از ملک بخواهد ملک بی‌دریغ می‌بخشد….

علم طلسمات۳

بیان سوم اندر اسرار سر منزل ثریا

به قدرت ربانی آن فرشته که بر منزل ثریا بود موکل است، صورت وی مانند صورت مردی است بر پشت بط کوهی نشسته و دو دست دارد همچون دست آدمیان و به دستی کوزه فقاع گرفته و به دستی مروحه گرفته و …. نام وی این است…. و هرک خواهد که کسی را از راه باز گردد بنویسد این طلسمات را بدون زنان … مشک بر پاره تخته بندد یا قواق؟ و در زیر سنگ بزرگ نهد و بگوید: بستم راه فلان را ابن فلان ….

اندر بیان اسرار سر منزل نثره در تفریق

اندر خاصیت منزل نثره، آن فریشته که بر منزل نثره موکل است ثرهاییل خوانند، و صورت وی ماننده صورت قوچی است و بر پشت لقلقی و روی به جانب دنبه کرده و پای های وی چون پای آدمین است، و آن جنّی که تکوین وی است نامش سقلاطور بود و صورت وی … آدمی بود و چهار مار به جای …؛ یعنی از جای گلوی رگ بیرون آمده و دو دست دارد. به دستی ماهی و به دستی مروحه گرفت و خاتم ثرهاییل این است … چون کسی را خواهی که زفانش را ببنیدی این صورت را بیش نهد و این طلسمات را بنویسد بزنگار و کافور و زعفران بر … پوست حمار، یعنی خر، اندر پیچید به ریسمان قنب …. و در زیر سنگی نهد بگوید بستم زفان فلان را بستاد تا با ابد ماننده سد یاجوج و ماجوج که اسکندر ذوالقرنین بسته و از غم یاجوج و ماجوج به فضل حق بر بست. طلسم این است…

از برآمدگی یک صخره طبیعی می توان تندیسی تراشید یا صخره ی عمودی را مسطح کرده و نقوش برجسته ای در روی آن بوجود آورد و به این طریق پیکره ای صخره ای و یا نقش برجسته صخره ای ایجاد نمود . در یک صخره طبیعی با تراش و کندن صخره حفره ای ایجاد می نماییم و به تدریج حفره را وسعت داده تا فضای مورد نیازمان مثلا خانه و یا آرامگاهی ایجاد شود این محصول مبارزه انسان با صخره را معماری صخره ای می نامیم .به عبارت دیگر معماری صخره ای از مصالح آزاد و معمولی ساختمانی به وجود نمی آید بلکه در صخره طبیعی ایجاد شده و در جهت عکس معماری آزاد و معمولی عمل می کند . معماری معمولی کالبد یک بنارا بوجود می آورد و بوسیله آن از فضای بزرگ و نا محدود به یک فضای محدود و مشخص می رسد .
به این معنی که در معماری آزاد و معمولی فضا به صورت قالب و کالبد مشخص در آمده و به این ترتیب یک بنا در ابعاد مشخص ساخته می شود در صورتی که در معماری صخره ای عکس آن عمل می شود به این ترتیب که معماری از یک فضای کوجک و محدود شروع می گردد یعنی از ایجاد تدریجی فضای کوجک و کم آغاز شده و به فضای بزرگ می رسد و سنگ طبیعی مصالح اصلی و کالبد آن می باشد که چون پوسته ای مستحکم اطراف این فضای درونی را در بر میگرد .
معماری صخره ای را از نظر فضا و کالبد آن می توان به دو نوع تقسیم کرد :
1-بناهایی که به کلی آزاد شده اند یعنی ابتدا قسمتی از کوهی بریده و جدا کرده اند و سپس در درون آن فضاهای متعدد ایجاد نموده اند . دراین نوع بناهای صخره ای می توان پنجره و نورگیر نیز تعبیه نمود .نمای خارجی آن ها را نیز می توان حجاری و منقوش نمود .مانند بسیاری از معابد صخره ای هندوستان و یاقبور صخره ای در نزدیک بیت المقدس .
2-بناهایی که در درون کوه کنده شده اند . دراین نوع بناها فقط فضای داخلی صخره که به صورت اطاق بر اثر حجاری آماده شده مطرح بوده و این نوع بنا هیچگونه پنجره یا نورگیری غیراز در ورودی ندارد .

اهمیت معماری صخره ای

بناهای معمولی به آسانی بر ار عوامل طبیعی و گذشت زمان ویران شده و از بین می روند در صورتی که فقط یک عامل و یا دشمن معماری صخره ای را تهدید می کند و آن زمین لرزه های شدید است . با وجود این زمین لرزه ها نیز نمی توانند بیشتر مواقع چندان خسارت و ویرانی بر آنها وارد نمایند زیرا که از صدها محل کنده شده در صخره هاکه در سرزمینهای زلزله خیر قرار داشته اند فقط تعداد کمی از آنها ویران شده است .
معماری صخره ای به عنوان یک مجموعه ی تاریخ نه تنها از نظر علوم تاریخ هنرو باستان شناسی اهمیت بسیار دارد بلکه برای تاریخ تمدن , تاریخ ادیان و روابط فرهنگی مابین مللی که دارای این نوع معماری هستند نیز شایان توجه می باشد .زیرا همین ویران نشدن و جاودان ماندن معماری صخره ای در بازسازی تاریخ تمدن ملتها نقش بزرگی را بازی کرده و در حقیقت بشر از نظر تاریخ فرهنگ خود , به معماری و نقوش برجشته صخره ای بیشتر از معماری معمولی مدیون است .از طرفی تعداد کثیری از آرامگاهها و اماکن باستانی که هنوز در دل خاک مدفون و استوار هستند مدیون معماری صخره ای می باشند .
اگر در کشورمان معماری و نقش برجسته صخره ای با ویژگیهای اولیه ی خود موجود نبود یقینا تاریخ هنر و بعضی از جنبه های معتقدات دینی گذشتگان بر ما چندان معلوم و روشن نمی گردید . علاوه بر اینها اهمیت دفاعی معماری صخره ای در مقابل انسان و جیوانات مهاجم و عوامل طبیعی نیز غیر قابل انکار می باشد .

روستاي صخره اي و دستكند ميمند

روستای کندوان

فنگ شوی چیست؟(قسمت سوم)

سلام و درود.امروزه قوانین چینی و بودایی بسیار مورد توجه قرار گرفته است, یکی از قوانین پر طرفدار امروزی , فنگ شوی است که همه  افراد از آن برای  فضاهای منزلشان یا محیط کارشان استفاده می کنند.

شاید در زندگی خود با مواردی برخورد کردید که خرید یا اجاره محل جدیدی برای کار یا زندگی باعث شود تا تغییراتی خوب یا بدی در زندگی شما بوجود آیند. بسیاری از ما در محاوره روزمره خود این کیفیت را چنین بیان می کنیم که مثلاً این خانه برای همه ” آمد داشته” یا این مغازه یا این ماشین خوش قدم است و هرکسی که آن را میخرد یا اجاره می کند از آن خیر خوبی بدست می آورد. گاهی این مسئله به صورت دیگری بروز می کند: وقتی محل زندگی قبلی و فعلی خود را باهم مقایسه می کنید میینید که در خانه قبلی وضع کار و حرفه خوبی نداشتید ولی در این خانه که آمدید وضع کار بهتر شده ولی مثلاً از نظر روابط عاطفی با همسر خود در مشکل هستید.بسیاری از این دست مشکلات یا تغییرات در زندگی به محل کار و سکونت ما برمی گردد و فنگ شویی به ما کمک می کند تا آنها را بشناسیم و برای تقویت جنبه های مثبت و برطرف کردن نقاط ضعف خود تلاش کنیم.فنگ شویی دانشی کهن است و ریشه در نگرش چینی به جهان هستی دارد. معنای عبارت فنگ شویی، باد و آب است. شاید این ترجمه چیز زیادی را بدست ندهد ولی در دید چینی باد و آب پایه اصلی ساخت محیط اطراف ما هستند.

در فنگ شویی این اعتقاد وجود دارد که کیفیت انرژی های محل کار یا زندگی افراد در سرنوشت و سلامت آنها دارای تاثیر فراوان است. در واقع فنگ شویی دانش انتخاب محیطی زنده است که در آن عناصر و انرژی‌های سازنده فضا باهم در تعادل باشند. نتیجه این هماهنگی و تعادل در اجزاء سازنده محیط، بهره مندی ساکنین از زندگی خوب و موفق است. درباره تاریخ فنگ شویی نظرات مختلفی وجود دارد. یکی از این نظریه‌ها به دورانی برمی‌گردد که زندگی در اطراف رودخانه لو در چین باستان رشد زیادی پیدا کرده بود. در آن زمان، طغیان مکرر رودخانه باعث بروز خسارت‌های زیاد به محصولات کشاورزی می‌شد. در همین دوره مردی به نام فو-هسی با اجرای اصلاحاتی در مسیر رودخانه برای همیشه به این طغیان‌های مخرب پایان داد. او بعد از مدتی امپراطور منطقه شد و به امور سازنده خود ادامه داد. بسیاری، او را پایه گذار فنگ شویی می‌دانند.سال‌ها بعد از فو-هسی امپراطوی به نام ون (King Wen) اهتمام خاصی نسبت به این دانش، مبذول کرد و فنگ شویی تبدیل به اصول ساخت بناهای حکومتی ‌شد. در واقع تا سال‌های سال فنگ شویی و فرمول‌های آن فقط در دسترس سلاطین و درباریان بود.

وقتی مائوتزه در چین به حکومت ‌رسید، فنگ شویی را به صورت عمومی رواج داد و از زمان او بود که فنگ شویی در تمام چین منتشر شد.چینی‌هایی که در خارج از سرزمین اجدادی خود سکونت کردند، این دانش را با خود به خارج از چین بردند و آن را در سایر کشورها رواج دادند. در دنیای امروز هنگ کنگ نمونه خوبی برای فنگ شویی است. در ابتدای قرن گذشته، هنگ کنگ سرزمینی صخره‌ای و بی‌فایده بود. کسانی که در آنجا شروع به کار و سکونت کردند، این ناحیه را براساس اصول و مبانی فنگ شویی بنا کردند. نتیجه این سبک کار، سازندگی بی‌نظیر در این منطقه است و ساکنین هنگ‌کنگ از رونق فوق‌العاده آن بهره مند هستند.

امروزه فنگ شویی در دسترس همه قراردارد و هرکسی می‌تواند به فراخور آنچه در اختیار دارد از این دانش بهره ببرد. علاوه براین زندگی جدید شهری و شکل گسترش ساختمان‌ها در آن نوع جدیدی از فنگ شویی را برای جامعه به ارمغان آورده است. فنگ شویی مدرن امروزی دارای شاخه های مختلفی است. بخشی از فنگ شویی به محل زندگی و خانه ها مربوط می شود و بخش مهم دیگر آن فنگ شویی تجاری است. این قسمت فنگ شویی اصلاحات مربوط به بناهای تجاری و فروشگاه ها را شامل می شود. فنگ شویی دارای دستوراتی برای لباس پوشیدن و آرایش کردن (با الهام از عناصر طبیعت)، جهت های مناسب برای خوابیدن و زیر مجموعه های فراوانی مانند اینها است.فنگ شویی براساس کیفیت انرژی‌هایی کار می‌کند که محیط کار و زندگی را دربرگرفته‌اند. کار فنگ شویی ایجاد انرژی‌های خوب و سالم در محل کار و زندگی و جلوگیری از هدر رفتن منابع ارزشمندی است که در دسترس داریم.

فنگ شویی را می‌توان برای تمام جنبه‌های زندگی و کار مورد استفاده قرارداد. اگر کارخانه‌دار، صاحب شرکت یا مغازه هستید می‌توانید فنگ شویی را در کل محل کار به اجرا درآورید. فنگ شویی از بسیاری از جهات مانند طب شرقی است با این تفاوت که توصیه‌های انجام شده در فنگ شویی به جای اینکه درباره افراد باشد، درمورد فضاها صدق می‌کند و هدف فراهم کردن بهترین جریان انرژی در محیط کار و زندگی ساکنین است. از این لحاظ ارتباطی بین فنگ شویی و شیاتزو وجود دارد. در شیاتزو با فشاردادن نقاط مختلف بدن، جریان‌های انرژی در اندام‌ها و اعضاء بهتر می‌شود. در فنگ شویی با برقرارکردن جریان‌های بهتر انرژی در محیط زندگی ، انرژی بهتر و سالم‌تری در بدن افراد ایجاد می‌شود.دستورات فنگ شویی بسیار گسترده هستند و جنبه های مختلف کار و زندگی را شامل می شوند. بعد از انجام این دستورات متوجه می شوید که محل کار و زندگی شما دچار تغییرات زیادی شده است

  انسانها بر روی خاکهایی که زندگی می کنند آگاهانه و یا به طور طبیعی رد و نشانه هایی می گذارند.هر نوع تغییر بر روی طبیعت دست نخورده یک نوع رد و نشانه و یا لایه هایی به وجود می آورد.این لایه ها که به وسیله انسانها به وجود می آید اگر کمی دقت کنیم بعد از گذز صدها و یا هزاران سال قابل شناسایی هستند.این تفاوتها به شکلهای قاب فهم زیر معنا می شونددر دفینه یابی و باستان شناسی قبل از انجام هرگونه حفاری باید بررسی های سطحی را انجام داد و یافته های خود را ارزشگذاری نمود.

بر روی سطح خاکهایی که از حالت طبیعی خودخارج شده اند که در دفینه یابی و باستان شناسی به خاکهای دستی معروف هستند طول گیاه رشد کرده  ضخامت ساقه و ضخامت ریشه ها نسبت به لایه طبیعی و و دست نخورده متفاوت است نرم است و به راحتی کنده می شود.همچنین بر روی سطح صخره ها و یا سنگهایی که از طرف انسانها به اصطلاح دست خورده است اگر بر روی سطح صخره ها خزه ای رشد کرده باشد لایه خزه نسبت به اطرافش کمرنگتر وجوانتر است  (حتما توجه شود)

در گور دخمه ها و بعضی از دفینه هایی که در درون صخره ها ساخته شده اند باید به دقت لایه متفاوت را شناسایی نمود که در این جاها در اطراف صخره ورودی پلمپ شده یک لایه کرم رنگ و یا مایل به سبز  به وجود می آید (حتما توجه شود)

دوستان یکی از مهمترین ویژگیهای حفار خوب دقت و نگاه دقیق به کوچکترین چیزها بود .گاه ممکن است با بی دقتی و ندانستن نکاتی یک جستجوگر و یاحفار سردرگم نا امید و مایوس شود.